لوایح مکاتب ابتدائی برج حوت سال 1381

مقدمه

دربحران بیشتر ازدودهه اخیر کلیه نهادهای اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی ، وفرهنگی کشورمتحمل خسارات عظیم مادی ومعنوی گردیده که به آمانی نمیتوان آنرا جبران نمود . ازجمله به معارف و سیستم تعلیمی آن ازنگاه کمی وکیفی ضربه شدیدی وارد گردیده است .
لذابرای بازسازی معلرف ورسیدن به اهداف عالی آن لازم دیده میشود تا قانون معارف ف ؛ نصاب تعلیمی ، لوایح ، طرزالعمل ها که شاخص های اساسی فعالیت های تعلیم وتربیه بوده تحت غور وبررسی قرار گیرد تا ازیکطرف جوابگوی نیازمندی های جامعه ما بوده وازطرف دیگربا کاروان جوامع بشری همراهی داشته باشد . لذا ریاست تدریسات ابتدائی طبق پلان کاری خویش درپهلوی اج
رای سایر اولویتها تونیست مسده لایحه مکاتب ابتدائی را توسز کمیته کاری موظف ترتیب نماید . درتسوید این لایحه وتهیه متن ومحتوای آن سعی شده ات که بهترین روش های تعلیمی وتربیتی را انتخاب نموده تا باشد به یاری خداوند (ج) باتطبیق این لایحه توانسته باشیم نسل آینده کشور را مطابق پالیسی واهداف عمومی تعلیم وتربیه توأم با تمایلات مردم وحهان بشریت تربیه نمایم .
ومن الله توفیق


فصل اول- مکلفیت وصلاحیت های آمران مکاتب ابتدائی
اوصاف آمرمکتب :


ماده(1) آمرمکتب فارغ دارالمعلمین ها ویا 12 پاس که شخص باتجربه ودرامورات اداری مهارت تام داسته باشد .
ماده(2) آمرمکتب اقلا سه سال تجربه معلمی ودو سال سابقه سرمعلمی دراشته باشد .
ماده (3)آمر مکتب سیمینارهای اصول تدریس را گذشتانده ، درامور تعلیمی وتربیتی معلومات کافی داشته ودربلند بردن سطح دانش مسلکی خود کوشا باشد .
ماده (4)آمرمکتب وظیقه شناس بوده حاکمیت بالای نقس ووظیفه محوله خود را داشته باشد .
ماده (5)آمرمکتب به قوانین ومقررات دولت اسلامی افغانستان آگاهی کامل داشته وهدایاتش روشن وواضح وفابلیت تفویض وتوظیف صلاخیت ها ومسؤلیت ها را داشته باشد .
ماده (6)آمرمکتب تونمندی رهبری سلالم وابتکرات سالم ، مثبت ومفید داشته باشد وروحیه همکاری وتعاون را بین منسوبین مکتب ایجاد وتقویت بخشیده بتواند .

وظایف آمرمکتب :
 
ماده (7) تمام امورمکتب بوسیله آمر رهنمائی وکنترول میگردد .
ماده (8) آمرمکتب دررأس اداره مکتب قرار دشته مسؤلیت های کلیه امور راابدوش دارد .
ماده (9) آمرمکتب مسؤلیت نظم ودسپلین وبهبود بخشیدن کیفیت تعلیم وتربیه ورشد همه جانبه قوای ذهنی وجسمانی شاگرد بوده ازوضع ادری وتدریسی مکتب وارسی جدی نماید .
 
مکلفیت ها وصلاحیتهای آمرمکتب فبل ازآغازسال تعلیمی :
 
ماده (10) مراقبت ازصفائی ونظافت اتاقهای درسی ، دهلیزها وساحه مکتب ، تهیه وتدارک آب آشامیدنی با درنظرداشت شرایط صحی .
ماده (11) تعیین مکلفیت های درسی استادان به اساس رشته تحصیل ، تجربه وسوابق کاری آنها تهیین نگرانهای صنوف .
ماده (12) تنظیم پلان کار مکتب دررابطه به تطبیق موثرپروگرام های درسی با استفاده ازتجارب سالهای قبلی .
ماده (13) تنظیم پلان کار، روش های بهتردرسی ، انجمن های تعلیمی وتربیتی وفعالیتهای ماورای درسی .
ماده (14) طرح وتنظیم امور محالس تعلیمی وتربیتی معلمان بملاحظه لایحه واتخاذ تصامیم روی عمل کردهای پلان یکساله مکتب .
ماده (15) تعیین هئیات جلب وجذب شاگردان جدید الشمول مورد نیاز مکتب وکنترول شمول و اخراج شاگردان طبق احکام لایحه .
ماده (16) اکمال لوازم درسی وتجهیزات تعلیمی وتربیتی مورد ضرورت مکتب .

وظایف آمرمکتب درجریان سال تعلیمی :
 
ماده (17) نظارت درجهت رشد اندیشه های اسلامی ، ارتقای درجه دانش شاگردان ، رفتار .کردار پسندیده آنها.
ماده (18) جلب همکلری اولیای شاگردان ازطیق برقرار نمود تماسها ودایر نمودن مجالس بموقع .
ماده (19) آمرمکتب درتعمیل وتطبیق قوانین ، فرامین ، لوایح ، مقرره ها ، اساسنامه ، احکام ، متحدالمال ها ، طرزالعملها وسایرموازین بخش تعلیمی وتربیتی درمکتب مکلف است .
ماده (20) آمرمکتب دراجرای اوامر وهدایات ریاست معارف ونظارت کننده کان بوفت وزمان معیین مکلف است .
ماده (21) آمریکه باحفظ حقوق معلمی ایفای وظیفه مینماید از6-12 ساعت مکلفیت درسی دارد.
ماده (22) کنترول ازحضری منسوبین مکتب وچگونگی ایفای وظیفه آنها .
ماده (23) هرگاه ازمنسوبین مکتب درامور محوله شان سستی ، کوتاهی ، بی اعتنائی وبی اطاعتی مشاهده نماید ، ایشان راتوصیه واخطار نماید اگرتأثیرمطلوب نکرد موضوع را بادلایل مستند رسمی به ریاست معارف اخبارنماید .
ماده (24) حاضربودن آمر همه روزه به مکتب حد اقل 30 دقیقه قبل ازآغازو30 دقیقه بعد ازانجام دروس بدون معذرت حتمی وضروری است .
ماده (25) درتعویض وتبدیل کارمندان عاطل وبی تفاوت عندالموقع اجراأت اصولی نماید .
ماده (26) درمکافات ومجازات منسوبین مکتب طبق اسناد ومدارک مطابق احکام قانون اجراأت مقتضی نماید .
ماده (27) مستحضرساختن مرمعلم ، معلم وشاگردان ازمندرج لوایح ومقررات مکتب وهدایات واصله بوقت وزمانش .
ماده (28) تعیین هئیات توزیع سامان ، موجودی تحویلخانه ها ، جمع آوری کتب درسی وتوزیع معاش .
ماده (29) رعایت اصول وقوانین حقظ الصحه ووقایه ازحوادث غیر مترقبه درمکتب .
ماده (30) استخدام ، انفکاک وتمدید قرارداد اعضای اداری وتدریسی مکتب طبق احکام قانون.
ماده (31) تهیه کتب اداری مطابق لایحه ازقبیل :
دفتراساس ، اندراج معلمین ، وارده وصادره ، دفترجنسی ، کتاب رسیدات ، ثبت معاشات کتاب مجلس معلمین ، کتاب معاینه آمرمکتب ونظارت کننده گان ، کتاب توزیع سامان ، دفتراملاک ، تاریخچه مکتب ، مفردات پروگرام تدریسی وتعلیماتنامه ها ، متحدالمال ها سوانح طلاب ، ثبت نتایج امتحان وثیقه ها، ترقی تعلیم ، کتاب اطلاعات ، کتاب حاضری معلمین ، اجیران وشاگردان ، سه پارچه تبدیلی شاگردان ثبت پیشنهادات ، ثبت تفسیم اوقات درسی ، کتاب صحی (معرفی مریضان به دکتور) کتاب مرکه انظباط ، کتاب تماس با اولیای شاگردان .
ماده (32) مراقبت ازاصول تدریس معلمین وتطبیق پلانهای مرتبه طبق مفردات پروگرام درسی حد اقل دوماه یکمرتبه ورهنمائی درقسمت اصلاح نوقص.
ماده (33) داشتن معلومات کافی درمورد معلمان وسائرکارکنان مکتب باتفکیک رشته ، درجه تحصیل مدت خدمت وسایر مشخصات ایشان .
ماده (34) مراقبت ازتجهزات ولوازم درسی ازقبیل میزوچوکی شاگردان ، لوازم سپورتی ومواد ممد درسی .
ماده (35) ایجاد ارتباط با سایرمکاتب همجواربامؤسسات آموزشی هم سطح واستفاده ازتجارب آنها برای آموزش بهتر شاگردان .
ماده (36) براه انداختن مسابقات درسی ، ورزشی وایجاد رقابتهای سالم درسی میان شاگردان ومراقبت ازآن به همکاری استادان .
ماده (37) دعوت اشخاص مسلکی وفنی جهت روشن ساختن بهتر مسایل مسلکی ، صحی ، حقوقی بشر، مواد مخدره ، موضوعات ترافیکی وماین پاکی وعیره به استذان وزارت معارف .
ماده (38) ارئه تپیشنهادات سازنده ومفید به ارتباط پیشبرد امور محوله مانند ارتقامکتب ، تأسیس شعبات اضافی وغیره به مقام ذیصلاح بوقت وزمانش .
ماده(39) تشخیص اشخاص فعال وکارکن وتقدیم پیشنهادات بمنظورتقدیروتشویق بیشترشان دربرابرانجام وظیفه .
ماده (40) همکاری لازم بامنسوبین وزارت معلف وسایرمقامات ذیصلاح حین بازدید شان ازمکتب .
ماده (41) جلب همکاری مؤسیساتی خیریه ، اشخاص ثروتمند وفیاض ازطریق ریاست معارف درجهت بهبود وضع مکتب .
ماده (42) مراقبت ازمکتب دهاتی (الحاقیه) مربوط ، تهیه وتدارک کتب ولوازم درسی تعیین معلم وسایر امور مربوط تهیه وتدارک کتب ولوازم درسی تعیین معلم وسایرامور مربوط به آن.
ماده (43) آمرمکتب هنگام تبدیلی وانفکاک خودمکلفیت دارد تا دوره تسلیمی خویش را مطابق مطابق مقررات وتعلیمات نامه های معارف به خلف خود سپرده علم وخبر رسمی حاصل نماید .
ماده (44) نگهداری ، حفاظت واستفاده سالم ازمکتب .
ماده (45) علم آوری ، تدقیق درراپور حاضری منسوبین مکتب غرض اجرای معاش .
ماده (46) کنترول ، تدقیق وتطبیق هرسه نقل علم وخبروسه پارچه تبدیلی با سوابق تعلیمی منسوبین تبدیل شده مکتب ونحوه شمول واخراج شاگردان به دفتراساس طبق احکام قانون .
ماده(47) تهیه ونوزیع سامان والبسه سپورت به ورزشکاران وتشویق آنهادر ارتقاسپورت .
ماده (48) اعطای رخصتی (ضروری ، تفریحی وعروسی ) ملاحظه ومعامله رقعه های مریضی منسوبین مکتب طبق احکام قانون .
ماده (49) آمرمکتب مکلف است که ساعت درسی ششماه اول سال تعلیمی را (45) دقیقه وششماه آخرسال تعلیمی را (40)  دقیقه تنظیم نموده وتعد ازهردوساعت درسی یک تفریح ده دقیقه ئی بری طلاب درنطربگیرد وازصورت تطبیق دقیق آن عند الموقع مراقبت نمید.


فصل دوم - اوصاف ومکلفیبهای سرمعلم
اوصاف سرمعلم


ماده (50) سرمعلم شخص متدین وپرهیزگار، فعال، متجرب، خوش برخورد،آگاه ازلوایح ومقررات معارف ومدرسه باشد .
ماده (51) ماده (52) سرمعلم وظیفه شناس ومبتکربوده وقدرت رهنمائی ومعلمان، اجیران وطلاب مدرسه را داشته باشد .
ماده (52) سرمعلم اقلافارغ ارصنف 12 یکی ازمؤسسات تربیه معلم (مسلکی ) بده به روشهای درسی، نصاب تعلیمی ودر طرح وترتیب پلانهای تقویمی ، موضوعی ، درسی ومفردات پروگرام درسی مضامین معرفت کامل داشته باشد .
ماده (53) سرمعلم حداقل سه سال سابقه معلمی ونگرانی صنفی را داشته باشد .
ماده (54) سرمعلم درغیاب آمر درامورتدریسی واداری وردبوده ازعهده مکلفیت های خویش به خوبی بدرشده بتواند.

مکلفیتها وصلاحیت های سرمعلم :

ماده (55) سرمعلم درغیاب آمرازامورمکتب وارسی مینماید .
ماده (56) رهنمائی درست ازجریان تعلیمی وتربیتی ، کنترول ازتطبیق پروگرام تعلیمی دربلند بردن کیفیت .
تدریسی وسطح دانش شاگردان .

ماده (57) ترتیب تقسیم اوقات هفته وار درسی وتهیه راپورراجع به وضع امورتعلیمی وتربیتی مکتب :
ماده (58) همکاری با معلمان دراصول وروش تدریسی.
ماده (59) مرقبت ازتعمیر، اجناس واموال مکتب ، لوازم درسی ، اموراطفائیه ، نظافت اتاقهای درسی برای شریط مطلوب جریان سال تعلیمی .
ماده (60) منظوری رقعه های شاگردان الی سه یوم ومعامله تصادیق اصولی غیابت شاگردان به دفترحاضری .
ماده (61) مراقبت ازصنوف دراثنای درس ريال درصورت غیابت معلم مضمون ، توظیف نمودن معلمیکه درس نداشته باشد .
ماده (62) ترتیب وتنظیم تقسیم اوقات نگرانهای یومی ومراقبت ازانجام ووظیفه آن ها .
ماده (63) معرفی نمودن شاگردان مریض به مراجع مربوط صحی غرض معالجه وتداوی صحی .
ماده (64) جلب واحضار شاگردان غیر حاضرکه ازصورت غیابت شان نگران های صنوف به اداره مکتب اطلاع داده باشند مطابق به لوایح ومقررات معارف .
ماده (65) رهنمای وهمکاری بامعلمان جدیدالتقرر دروظایف محوله شان .
ماده (66) کنترول ازسلوک وکتاب حضری شاگردان ، کتاب ثبت فعالیت های درسی ، کارت سوانح واطلاع نامه های شاگردان واریه هدایات مفید به معلمین دررفع نوقص وکمبودیهای شان .
ماده (67) شمول واخراج شاگردان به دفتر اساس مکتب طبق احکام لایحه ومطالبه سوابق تعلیمی شاگردان موقت بعد ازهرماه الی مواصلت آن .
ماده (68) تربیب وتنیم نمودن سه پارچه های تبدیلی شاگردان بعد ازرفع هرگونه مسؤلیت شان طوریکه مراجع ذیربط ( کتابدار، تحویلدارمکتب ، معلم سپورت ونگران صنف) ازعدم مسؤلیت شاگردان اطمینان بدهند .
ماده (69) ارسال پاچه دوم تبدیلی وسوابق تعلیمی طوررسمی بعد ازرفع هرگونه نوقص ومسؤلیت به اسرع وقت وتعقیب وصلت آن به مرجع مربوطه درهرماه الی دریافت اطمینان که ذریعه آن ازدفتراساس حاضری ولست صنفبندی شاگردان منفک نماید .
ماده (70) ارئه اطمینان ازمواصلت سوابق وشمول رسمی شاگرداننقل مکانی باذکر نمبراساس به مکتب سابقه آن .
ماده (71) ترتیب علم وخبرمنسوبین تبدیل شده مکتب بدون قلم خوردگی وتراش بهد ازرفع هرگونه مسؤلیت .
ماده (72) قید وجمع اجناس مکتب ولوازم درسی به دفتر جنسی درجمع تحویلدار برویت مقبوض .
ماده (73) ترتیب چارت صرفه قبل ازآغازسال تعلیمی .
ماده (74) حواله اجناس کمبود وقرطاسیه مورد ضرورت مکتب وکتب درسی نظربه احصائیه شاگردان به وقت وزمانش .
ماده (75) ترتیب جداول صنف بندی ونام نویسی شاگردان به دفترحاضری عمومی آنها .
ماده (76) تطبیق دفترحاضری شاگردان بادفتراساس واجراأت مفتضی آن دوماه قبل ازامتحان سالانه به کمک نگران های صنوف .
ماده (77) ترتیب نمودن تقسیم اوقات امتحان وتعیین ممیزین به مشوره وهدایت آمرمکتب .
ماده (78) تعیین وتقسیم وظایف کار مستخدمین را نموده ازچگونگی اجراأت شان وارسی ونتیجه را به آمرمکتب گذارش بدهد.
ماده (79) سرمعلم مکلف به حفظ رازمکتب وتمامی اسناد، اوراق دفاترشاگردان ومکتتب میباشد .
ماده (80) ارائه موافقه تبدیلی شاگردان ازمکاتب دیگرنظربه ضرورت وتشکیل صنف بندی .
ماده (81) سرمعلم از(6) الی (12) ساعت مکلفیت درسی را درهفته دارد .
ماده (82) سرمعلم همه روزه (30) دقیقه قبل ازآغازدرس و (30) دقیقه بعدازختم درس به مکتب حاصرباشد .
ماده (83) به استثنای ایام تعطیل عمومی ، رخصتی ، ضروری ومریضی ازایام رخصتی های تابستانی وزمیستانی مستفیدشده نمیتواند .
ماده (84) سرمعلم عندالضرورت بانمایندگان شاگردان صنوف مجلس نموده دربهبودوضع امورتعلیمی وتربیتی ، نظم ودسپلین مفاهمه ودایت لازمه بدهد وهمکاری هرچه بیشترشان راره اداره مکتب جلب نماید.
ماده (85) درموقع تسلیمی پارچه های امتحان تحریری شاگردان ازصحت پارچه (موجودیت مهرمکتب به امضا ممیز وممتحن درپارجه هانظربه تعداد شاگردان شامل امتحان ) اصمینان حال نموده وشقه های امتحان را با رفع هرگونه نوقض بعد ازملاحظه آمرمکتب تسلیم گردد.
ماده (86) کارت سوانح وسوبق تعلیمی شاگردان رابصورت صنف وار ترتیب وتنظیم نموده نوقص آن را توسط نگران مر بوط رفع سازد.
ماده (87) ترتیب راپورحاضری منسوبین مکتب غرض حواله معاش وتهیه وترتیب استحقاب ودفترمعاش منسوبین مکتب طبق نورم معینه آن .
ماده (88) اجراأت لازمه دارمورد مکاتیب وارده وصادره وهدایات واصله بوقت وزمانش .
ماده (89) ترتیب دفتراتدراج منسوبین مکتب .
ماده (90) ازمسابقات درسی و ورزشی شاگردان مکتب بازدید و وارسی کند .
ماده (91) رهنمائی بمنظوراستفاده بهترازکتب لوازم درسی وبکاربردن مواد ممد درسی .
ماده (92) نظارت ازطرح ، ترتیب وتطبیق پلانکار آمرین دیپارنمنت ها ، معلمین ورهنمائی لازم درزمینه بعمل آورد.
ماده (93) درآنعده مکاتب ابتدائی که نظربه تشکیل آمرنداشته باشد تمام مواد مندرج آین لایحه که مربوط به وظایف آمراست سرمعلم درتطبیق دراجرای آن مکلفیت دارد .


فصل سوم - اوصاف  و وظایف معلمین
اوصاف  پسندیده معلمین

 

ماده (94) معلم شخص باایمان ، چرهیزگار ومتقی بوده خوش برخورد باشد.
ماده (95) معلم شخص وطندوست بوده با تمام قوانین ومقررات دولت پابندی داشته باشد .
ماده (96) دربلندبردن سطح دانش آگاهی اسلامی اجتماعی اختصاصی تعلیم وتربیه بصورت متداوم سعی وتلاش نماید.
ماده (97) نمونه بودن معلم درکردار، گفتاربرمبنای اصول اسلامی /ف اخترام به سنن وعنعنات پسندیده ملی .
ماده (98) معلم شخص پاک نفس بوده ازتعصبات قومی، لسانی ومحیطی مبرا باشد .
ماده (99) معلم درمکتب مقام با ارزش ومهم دشته درپیشبرد تعلیم وتربیت اطفال ونوجوانان نقش اساسی وپرمسؤلیت را به عهده دارد .
ماده (100) معلم باشاگردان خود مشفق ، مهربان ، دلسوز ، باعاطفه وعادل باشد .
ماده (101) معلم دراندوخته های علمی ومسلکی خود مهارت کافی داشته ، شاگردانش را اقناع ساخته شکیباباشد.
ماده (102) معلم بایداعتمادمتقابل ،علاقه ومحبت پدرانه میان خودوشاگردان که اساس تبیت درست وتعلیم ثمربخش است ایجادنماید.
ماده (103) معلم بابهترین وآسان ترین روش وخوشترین الفاظ مطالب درس را به شاگردان بفهماند ودراخذ امتحان واعطای نمره عادل باشد .
ماده (104) معلم دررشته اختصاصی خود به مضامین دیگرآگاهی کافی داشته مبتکربودجهت کسب وتوسعه دانش شاگردان وارتباط منطیقی مضامین بشتابد.
ماده (105) معلم خودثالب العلم اقیق بوده تازه ترین موضوعات علمی رابیاموزد تابه شاگردان بیاموزاند ودرارتقای سویه علمی ومسلکی خود سعی همه جانبه نماید.

وظایف معلم

مکلفیت های ساعات درسی :

ساعات درسی شاگردان نظربه صنف یا صنوف مربوطه ایکه به معلم سپرده میشود عبارت ازمکلفیت درسی همان معلم است .
ماده (106) معلمین اصول صنفی دردوره اول ابتدائی ازصنف اول الی صنف سوم متکفل تدریس مضامین صنوف مربوط خود میباشد .
ماده (107) معلمین اصول مضمون وارازدوره دوم ابتدائی ازصنف چهارم الی ششم درهفته از24 الی 28 ساعت مکلفیت درسی دارند.

ضوابط حاضری معلمین :

ماده (108) معلمین اقلا 15 دقیقه قبل ازآغازدرس به مکتب حاضر بوده الی ختم ساعت درسی بوظیقه ادامه بدهند.
ماده (109) معلمین مکلف اند عندالضرورت ساعات درسی معلمین غایب وظیفه را مظابق هدایت آمریا سرمعلم تدریس ومراقبت نمایند .
ماده (110) معلمین نمیتوانند بدون عذرمعقول وخود سرانه وظایف خود را ترک نمایند هرگاه چنین وضع دیده شود طبق قانون حاضری با آنها رفتار میشود .
ماده (111) معلمین بعد ازختم امتحان سالانه غرض ترتیب ، تطبیق وتدقیق جدول نتایج ، ترتیب اطلاعنامه وثبت نتایج به کارت سوانح شاگردان تجدید نظرپارچه های امتحان تحریری واشتراک درمجالس نهائی مشورتی معلمین الی پانزده روز به مکتب حاظرباشند .
ماده (112) معمین مکلف اندپانزده روز قبل ازآغازسال تعلیمی به مکتب حاظربوده دراخذامتحان مشروطی ومعذرتی به اداره مکتب همکاری نمایند .
ماده (113) معلمین درایام تعطیل تابستانی وزمستانی به استثنای ایامیکه درهمین ماده وماده (112) ذکراست مخص میباشند ماده (114) معمین ازرخصتی ظروری ، عروسی وادای فریضه حج طبق احکام قانون استفاده کرده میتوانند.
مکلفیت های درسی :
ماده (115) معلمین مکلف اند به اساس تقسیم اوقات مرتبه اداره مکتب به تدریس بپردازند.
ماده (116) معلمین مکلف اند طبق مفردات پروگرام درسی تدریس نمایند.
ماده (117) معلمین درتدریس خود ازموادمحیطی به حیث مود ممد درسی استفده اعظمی نمیند .
ماده (118) معلمین مکلف اند جهت تدریس بهتر واکمال مفردات کتب درسی بوقت معینه وپلان تقویمی ، پلان موضوعی  وپلان درسی ساعتوار را به اساس پروگرام تهیه نموده درتطبیق آن ماهر بوده ، بروفق آن تدریس نمایند.
ماده (119) معلمین مکلف اند با آمادگی کامل واستفده ازمواد ممد درسی مطابق پلان درتدریس مؤثرمضمون مربوط خود بذل مساعی نمایند .
ماده (120) معلمین مکلغ اند پلان های درسی خود را بملاحظه آمردیپارتمنت مربوطه یا سرمعلم رسانیده ومهرمکتب رانمایند.
ماده (121) معلمین درهرمضمون مکلف اند درختم درس به شلاگردان کار خانگی داده دروقت فراغت آنرا ملاحظه واغلاط شاگردان را برای شان تفهیم نمایند (کار خانگی یک برسوم حصه کارصنف باشد)
ماده ( 122) معلمین درتقویه تقریر، تحریر ، واستقرار فکری شاگردان توجه خاص را مبزول بدارند .
ماده (123) معلمین مکلف اند جهت رشد وانکشاف قوه ذهنی واستعدادشاگردان همچنان ایجادمصروفیت ها سالم، آنها را به مطالعه واستفاده ازکتابخانه هاتشویق ورهنمای کمک نماید .
ماده (125) معلمین فضای صمیمی ، دوستی ، همکاری برادرانه واحترام متقابل را دربین شاگردان برقرار ساخته هرگونه ابتکرات نیک آنهارا تقویه وتحسین نمایند .
ماده (126) معلمین برای ارتقای سطح دانش کاگردان خود روشهای جدید آموزشی را انتخاب نمایند .
ماده (127) معلمین درعمل آموزش هرگونه اختلافات فردی شاگردان خویش را درنظربگیرند .
ماده (128) درس معلم برای شاگردان حیاتی باشد به حیات روزانه شاگردان ارتباط داده شود .
ماده (129) معلمین موضوع تدریس شده ساعت وار را با ذکر عنوان صفحه کتاب ،کارخانگی وتعداد شاگردان حاضررا درج ترقی تعلیم نموده شاگردان غایب درس را به اداره مکتب معرفی نمایند.
 
مکلفیت ها در مورد امتحان :
ماده (130) معلمین مکلف اند پارچه های تحریری شاگردان را به غوربخواند ونمره اتحقاقیه را بمقابل هر سوال درپارچه تحریری درج نموده درفوق پارچه های مذکورمجموعه نمرات مربوط را به عددوحروف بنویسد وامضانماید .
ماده (131) سوال های امتحان عام فهم بوده آن ، اوسط ومشکل مطابق مفردات پروگرام ترتیب شود که به سویه شاگردان مطابقت نموده جواب های ثابت داشته باشد .
ماده (132) ممتحن قسمت های مفید پارچه امتحان تحریری شاگردان را دراثنای تسلیم شدن ازشاگرد قید نمایند .
ماده (133) ممتحن قبل ازدایر شدن امتحان ، حاضری شاگردان را گردفته ستون نمره شاگرددان غیب را در شقه نیز قید نمایند ودرختم امتحان ازموجودیت تعداد پاچه های تحریری نظربه تعداد شاگردان حاضرامتحان ، اطمینان حاصل کند .
ماده (134) ممیز وظایف محوله خود رادرامتحان به وجه احسن انجام داده باممتحن تا ختم کار همکاری لازم نماید.
ماده (135) معلمین درجمع آوری کتب درسی مربوطه باهئیات توظیف شده همکاری نمایند .
ماده (136) معلمین پارچه های تحریری شاگردان راهمه روزه درمکتب نمره دهده نتیجه را طبق احکام لایحه امتحان به اداره مکتب بسپارد .
ماده (137) معلمین مکلغ اند اسرار مکتب را حفظ نموده راز امتحان را افشا نسازن .
 
سائزمکلفیت های معلمین :
ماده (138) اطاعت نمودن ازهدایات ودهنمائی های آمر، سرمعلم ونظارت کننده گان طبق احکام قانون .
ماده (139) معلمین درمسایل وابسته به تعلیم توتربیه که درمجالس معلمین مطرح میشود ، فعلانه اشتراک وبه اداره مکتب پیشنهادهای مؤثر ومفید ارائه نمایند .
ماده (140) آشنای کامل به لوایحی ، مقررات تعلیمی وتربیتی ، پلان ها وروشهای درسی مکاتب ابتدائی ازمکلفیت های مهم معلمین است .
ماده (141) معلمین مکلف اند برای جلوگیری ازموانع وعواملیکه احیانا درس را مختل می سازد به اداره مکتب همکاری نمایند .
ماده (142) معلمین مکلف انددراجرای وظایق ازقبیل نگرانهای یومی ، نگران صنف ، ممیز امتحان ، مجلس انضباط اخذ حاضری ساعتوار ، ارتباط به اولیای شاگردان وسایراموریکه ازطرف سرمعلم تعیین میگردد سهم گرفته ازضورت اجراأت خویش به اداره مکتب اطمینان بدهند .
ماده (143) معلمین جهت بلند بردن سویه تعلیمی ، مسلکی خود درسیمیناروکارهای تعلیمی وتربیتی که به این منظور ازطرف وزارت ترتیب میشود ، طبق هدایت آمرمکتب اشتراک نمایند.
ماده (144) معلمین بمنظور درک مشکلات شاگردان وآگاهی بااولیای آنها روابط نیک بین فامیل واجتماع ازطریق اداره مکتب برقرار نمایند .
ماده (145) معلمینی که درجریان سال تعلیمی تبدیل میشوند مکلف اند کتابچه های ثبت نمرات وپلان های مرتبه درسی خود رابه اداره مکتب تسلیم نمایند درصورتی که کتابچه نمرات قلم خورده داشته باشد بعد ازصحت نمودن امضانمایند .
ماده (146) معلمین درحل مشکلات مربوطه درسی واداری سلسله مراتب را ازطریق اداره مکتب رعایت نمایند .

وظایف نگران های صنوف
ماده (147) نگران های صنوف مکلف اند همه روزه قبل ازآغازساعت درسی حاضری شاگردان مربوط خود را اخذ ودرستون معینه امضانمایند.
ماده (148) نگران صنف وظیفه دارد تا ازمیان شاگردان نخبه خودیک نفر را به حیث نماینده شاگردان همان صنف ویک نفر را به حیث معاون آن تعیین نماید.
ماده (149) نگران های صنوف وظیفه دارند همیشه وضع صحی ، روانی ونظافت شاگردان صنف مربوطه را وارسی نموده درحفظ تجهیزات مکتب وصفائی واتاقهای درسی توجه نماید .
ماده (150) نگران های صنوف مکلف اند شهرت مکمل شاگردان را درنزد خود داشته باشند وحین تبدیلی آنرا بدون نواقص به اداره مکتب تسلیم نمایند.
ماده (151) نگران های صنوف سعی نمایند تا درراه ایجاد نظرواحدبین مکتب وفامیل شاگردان به لوایح وطرزالعمل های تعلیم وتربیه فضای صمیمیت وهمکاری همه جانبه ایجاد نمایند .
ماده (152) گرفتن تصامیم مقتضی دایمی و وقایوی درباره حفظ ضحت وسلامت شاگردان وتنظیم کارهای شاگردان که سودمند ، مفید وعملی باشد بامشوره اداره مکتب ازوظایف نگران های میباشد .
ماده (153) نگران صنف فعلیت های مورای درسی را که بمنظورانکشاف جسمی وذهنی شاگردان توسط معلم تبیت بدنی انجام میشود تشویق وسهم گیری نمایند .
ماده (154) ارائیه راپور تحریری دراخیر هر ربع سال تعلیمی درباره پیشرفت تعلیمی وتربیتی شاگردان صنف به اداره مکتب .
ماده (155) نگرانی های صنوف مکلف اند ظوابط حاضری سالانه شاگردان را محاسبه نموده ، شاگردان شامل ومحروم امتحان را تثبیت وبه ادره مکتب قبل ازآغاز امتحان سالنه معرفی نمایند .
ماده (156) نگرانی های صنوف ستون نمرات شاگردان محروم امتحان را درشقه های مضمون وار قبل ازامتحان برویت شقه ضوابط حاضری قید نمایند.
ماده (157) نگران صنف مکلف است باهئیات انضباط درمورتی که موضوع به شاگردش ارتباط پیداکند همکاری نماید .
ماده (158) تعیین واطا نمره تهذیب شاگردان صنف ششم طبق ماده (19) لایحه امتحان باتائید هئیات تعلیمی تربیتی مکتب . وظایف نگران های یومی :
ماده (159) نگران های یومی مکلف اند ازنظافت اتاقهای درسی ، پارکهای زراعتی ، میدانهای ورزشی ، اشجارمثمروغیر مثمر، بیت الخلاوآب آشامیدنی مکتب مراقبت ورسیده گی نمایند .
ماده (160) نگران های یومی مکلف اند شاگردان را دراوقات قبل ازشروع ساعات درسی ، تفریح ورخصتی همه روزه مراقبت نمایند .
ماده (161) نگرانهای یومی مکلف اند که ازتعمیر، تجهیزات ولوازم درسی مکتب مراقبت نموده دراخیرازاجرای وظیفه خویش به اداره مکتب گذرش دهند.


فصل چهارم - مجلس معلمین مکاتب ابتدائی

ماده (162) مجلس معلمین مرکب ازهئیات تعلیمی وتربیتی مکتب که در رأس آن آمرمکتب به حیث رئیس مجلس بوده درمواقع سال تعلیمی جهت بهبود امورتدریسی وادری دایر میگردد.
ماده (163) تصامیم وفیصله های معلمین درج کتاب محلس گردنده ازصحت وقاطعیت آن امضا وطبق آن عندالموقع به وجه احسن اجراأت مقتضی بعمل می آید .
ماده (164) تعیین زمان ومکان تدویر مجلس استادان ازطرف اداره مکتب قبلابه اطلاع معلمین رسانیده میشود .
ماده (165) درمورد پیشنهادهاوانتقادهای مفید وسالم معلمان ازطرف اداره مکتب قبلا به اطلاع معلمین رسانیده میشود .
ماده (166) ازفیصله هاآنچه متعلق به معلمین ، شاگردان وسایر منسوبین مکتب باشد ذریعه کتاب اطلاع به استحضاری شان رسانیده واجراأت بالاترازآن به مقام ریاست معارف رسانیده طالب هدایت گردند .

 

 مجالس معلمین قرارآتی دایرمیگردد
ماده (167) مجلس نخست قبل ازآغاز سال تعلیمی دایرگردیده راجع به مطالب ومسایل ذیل فیصله بعمل می آید:
الف - تعیین یک نفر معلم به حیث منشی مجلس برای یک سال تعلیمی .
 ب  - توزیع مضامین به معلمین نظر به سویه تعلیمی رشته تحصیلی وسابقه تدریس .
 ج  - تعیین نگرانهای صنوف ونگرانهای یومی برای بکسال تعلیمی .
 د  - تعیین هئیات مرکه انضباط ، ارتباط بااولیای شاگردان ومحیط زیست ، علمی وادبی ، سپورتی ، حفظ کمیته های هنری ، کمیته دینی ، صحیه توزیع سامان وموجودی تحویلخانه برای یک سال تعلیمی .
هـ - درمورد نظرها پیشنهادها وانتقادهای مفید ، سالم وارزشمند معلمین تصامیم اتخاذ وفیصله سودمند درین مجلس صورت میگیرد .
ماده (168) مجلس عادی سال تعلیمی درمواقع ضروری بنابرخواست اداره مکتب دایر شده میتواند که وقت وزمان آن غرض آگاهی معلیمین قبلاذریفه (          ) کتاب اطلاع به استحضاریت آنان رسانیده ودرامور آتی دایر میگردد.
الف - درجهت پیشبرد امور تدریسی واداری به وجه احسن وحل مشکلات مکتب .
   ب - موضوع مکافات ومجازات شاگردان .
 
مکافات شاگردان :
ماده (169) تشکرنامه ، تحسین نامه ، بخشیدن سامان ولوازم درسی ، البسوی ، نقدی ، تقدیرازفعالیت درسی وسپورتی ازطیق جراید مکتب ومعرفی ایشان به اخبار وغیره .

محازات شاگردان :

ماده (170) توصیه ، اخطار، اخذ تعهدنامه ، کاستن نمره تهذیب ، تبدیل ازصنف مربوطه به صنف معادل آن ، سرزنش درمضور معلمین ، احضاراولیای آن سرانجام سه پارچه تبدیلی به مکتب دیگربادرنظرداشت فیصله مجلس معلمین .
مجالس درباره امتحان :
ماده (171) درمحلس قبل ازامتحان وسط سال راجع به ترتیب وتنظیم صحنه امتحان ، تتیب وتقدیم سوال ها محل اخذ امتحان ونمره داشتن پارچه های امتخان ، تعیین ممیز وسایر مسائل مربوط به امتحان تصامیم اتخاذ .فیصله بعمل می آید .
ماده (172) درمجلس قبل ازامتحان سالانه برعلاوه موضوعات ماده (171) این لایحه راجع به چگونگی شمول شاگردان درامتحان با تفکیک شاگردان محروم ، تعیین هئیات تطبیق ضوابط حاضری شاگردان ، ترقی تعلیم نیز صورت میگیرد .
ماده (173) درمجالس قبل ازامتحان وسط سال وسالانه هئیات تطبیق شقه های مضمونوار باجدول نتایج ، تدقیق نمره اساس شاگردان درجدول ، حمع نمرات ، اوسط نمرات، نتیجه امتحان ، درجه تندی شاگردان وخلص نتایج تعیین میگردد وازاجرای وظایف محوله شان استحضاریت بدهند .
ماده (174) محلس انتهائی شورای مشورتی معلمین درهفته دوم بعد ازختم امتحان سالانه دایرمیگردد . که درآن نکات آتی مطرح میگردد.
الف - ارزیابی ازامور تعلیمی وتربیتی مکتب درطول سال تعلیمی .
 ب - ارزیابی ازتطبیق پلان های تعلیمی ومفردات پروگرام درسی .
 ج -  ارزیابی ازتطبیق پلان های تقویمی ، موضوعی ودرسی معلمین .  
  د -  ارزیابی ازچگونگی اجرای وظایف هیئات تعلیمی وتربیتی .  
 هـ -  ارزیابی ازفعالیت های آمرین دیپارتمنت ها .
  و-  ارزیابی ازچگونگی وظایف نگران های صنوف ونگرانهای یومی .
  ز-  ارزیابی ازاجرای وظایف مرکه انضباط .
ح - ارزیابی ازاموروظایف اداری مکتب .
ماده (175) در مجلس انتهای هیئات جلب وجذب شاگردان جدید الشمول سال تعلیمی آینده تعیین میگردد.

وظایف هئیات انظباط :
هئیات انضباط وظیفه دارد موضوعات مربوط به عدم مراعات شاگردان ازمفررات مکتب را به اساس هدایت آمر تحقیق وپس ازابراز نظر ، اوراق را به اداره مکتب بسپارد .
ماده (176) اگرخلاف رفتاری شاگردان ، بازی گوش وبی بند وبار ایحاب توصیه ، تعهد تحریری یا اخطاری را مینمود درین مورد تائید نظر هئیات انضباط و اجراأت اداره مکتب کفایت میکند اگر بالاتر از آن باشد موضوع به مجلس معلمین رجعت دعده میشود تا درمورد ازطریق این محلس فیضله بعمل آید .
ماده (177) اجراآت هیئات انضباط وصورت فیصله آنها درکتاب مربوط درج ونتیجه به اطلاع سایرشاگردان مکتب درصورت لزوم به اطلاع اولیا شان نیز رسانیده شود .
ماده (178) وارسی ازکارهای تربیتی باشاگردان که علاقه به فراگیری درس وپابندی به قوانین مکتب ندارند، غیرحاضری زیاد دارند ، جریان درس را اخلال مینمیند ومسایل درسی را نمی آورند ، درمقابل معلمین و شاگردان برخورد خوب ندارند، دخانیات ومسکرات استعمال مینمایند اعضای هئیات انضباط باید بخاطر رفع واصلاح همچو اعمال شاگردان احساس مسئولیت ومکلفیت نمایند .
ماده (179) اعضای هئیات انضباط باید بخاطر تأمین نظم ونسق در جریان ساعات درسی ، تفریح ، دخول و اخراج شاگردان توجه جدی  داشته از و ظایف انضباطی اوشان محسوب میگردد.

 وظایف هئیات ارتباط بااولیای شاگردان :
ماده (180) اعضای هئیات ارتباط با اولیای شاگردان و نماینده گان محل  زیست ازمعلمین باتجرره و سابقه دار مکتب تعیین شده تا در موقع ضرورت از طریق اداره مکتب مجالس را با اولیا شاگردان در صورت لزوم با بعضی از بزرگان و موی سفیدان منطقه دایر نموده ودر مورد موضوعات مهتلف تصامیم اتخاذ نمایند .
ماده (181) جلب توجه اولیا شاگردان ، موی سفیدان وبزرگان محل در ایجاد رابطه بیک واحسن با اهالی منطقه در امور تربیتی و اخلاقی شاگردان  که بیشتر از محیط می آموزند .
ماده (182) جلب کمک های  مالی اشخاص مستعد و معارف دوست منطقه جهت ترمیم وتجهیزات و اکمال سامان و وسایل ضروری مکتب .
ماده (183) هئیات ارتباط با اولیا شاگردان با دایر نمودن محافل ادبی ، کنقرانس ها ، نمیش های سپورتی و غیره میتوانند اولیای شاگردان را دعوت نموده و توجه شان را دربهبود وضع درسی جلب نمایند .


وظایف هئیات امور علمی وادبی :
ماده (184) ترتیب وتنظیم نمودن درسهای مشورتی ، آزاد ، نمونه ئی بین معلمین ، (در داخل پروگرام و جریان ساعات درسی ).
ماده (185) کمک به شاگردان ضعیف و ایجاد رقابت تهای سالم درسی در بین شاگردان مکتب وتشویق شاگردان برازنده .
ماده (186) همکاری با معلمین جدید التقرر و بهبود بخشیدن کار آمرین دیپارتمنت ها .
ماده (187) طرح، ترتیب ، وتنظیم سیرهای علمی به ارتباط پروگرام درسی وتدیم دروس ساحوی برای شاگردان به مشوره آمر مکتب .
ماده (188) وارسی از اتاق تهیه مواد ممد درسی وجلب همکاری مقام ذیصلاح معلمین و شاگردان جهت تهیه این مود لازم به نظر میرسد که در مضامین ساینس و ااحتماعیات از مواد ساده محیطی استفاده اعظمی درتقدیم درس جدید توسط معلمین مربوط صورت گیرد .
ماده (189) نشر جراید دیواری ماهوار یا ربع وار توسط شاگردان ممتاز و علاقمند ، تشویق و ترغیب نمودن شاگردان و قرائت ، خطاطی ، رسامی ، شبکه کاری ، تویسنده گی وغیره دسترسی واستعداد خوب دازند همچنان اول نمره عمومی مکتب و شاگردان شایسته .
ماده (190) دایر نمودن محافل اسلامی و ادبی که در آن تلاوت وقرائت صحیح قرآن گریم استماع موضوعات و ترانه های دینی و ملی برای شاگردان مفید میباشد .
ماده (191) فهماندن و عملی نمدن ترتیب وضو، تنظیم صنوف در ادای نماز جماعت ، جمعه ، عیدین ، جنازه و غیره مسایل دینی برای شاگردان از وظایف عمده این هئیات محسوب می شود .

وظایف هئیات حقظ الضحه :
ماده (192) کنترول از وضع صحی امراض مختلف ساری شاگردان در اوقات مختلف سال تعلیمی در صورت موجودیت شاگردان مریض همکاری لازم به کمک اداره مکتب مساعد ساختن معاینه شاگردان جدیدالشمول صنف اول در غیاب دوکتور صحی .
ماده (193) جلوگیری از حرکات ناموزون جمناستیک و دوام آم که باعث تغییر شکل در اندام اعضای بدن شاگردان میگردد و سپورت  شاگردان در هوا ومیدان نامناسب .
ماده (193) داشتن آماده گی کامل کمک های اولیه طبی برای شاگردان مسموم ، مصدوم و مجروح که در اثر حوادث (جریان مسابقات ورزشی ) عاید حال شاگردان گردد.
ماده (194) ایجاد تیم های صحی وکمک های اولیه ريال تربیه شده و سیمینار دیده از جمله معلمان و شاگردان دور دوم ابتدائی .
ماده (195) ایحاد اتاق های صحی سامان مواد کمکی اولیه طبی و ارتباط با مؤسسات صحی .
ماده  (196) حاصل نمودن اطمینان از صحی بودن آب آشامیدنی و مراقبت از حفظ الصحه اتاق های و محیط مکتب.

وظایف هئیات توزیع سامان و موجودی تحویلخانه :
ماده (197) هئیات توزیع سامان اجناس را که توسط تحویلدار یا معتمد به مکتب آورده میشود تعداد و نوعیت آن را با لست واسناد رسمی تطبیق نموده و صورت مشاهدات خود را به اداره مکتب بسپارد .
ماده (198) لوازم درسی را به همکاری تحیلدار مرتب نموده بصورت صنف وار به شاگردان توزع و درمقابل آن امضأ و یا شصت شاگردان ونگران صنف را اخذ و دراخیر جدول و کتاب توزیع سامان با درج تعداد احناس توزیع شده امضأ نمایند.
ماده (199) موجودی تحویلخانه ها در اخیر سال تعلیمی توسط همین هئیات صورت گرفته ولست های موجودی را نشان دادن فاضل و باقی معتمد به اداره مکتب بسپارند تا برویت آن بمراجع مربوط یعنی ریاست معارف رسما خبر داده شود .


فصل پنجم - وظایف شاگردان مکاتب ابتدائی

ماده (202) شاگردان ارکان دین مقدس را آموخته وبه آن عقیده .ایمان کامل وراسخ داشته باشند .
ماده (203) شاگردان مکلغاند تعلیم وتربیه رافرا گرفته ازاساسات وطرزالعمل هائیکه ازطرف اداره مکتب برای شان تعیین گردیده جدا پیروی کنند.
ماده (204) شاگردان فرزندان راستین ، صادق وعضوی صالح خانواده خود بوده ازدروغگوی وفریب کاری جدا اجتناب کنند .
ماده (205) شاگردان سعی ورزند درمجالس ورزند درمجالس دینی ، ادبی ، هنری وجراید مکتب به اندازه سن وسویه خود سهم بگیرند.
ماده (206) درصنف ازبین شاگردان یک نر به حیث نماینده ویک نفربه حیث معاوین آن تعیین وطبق دستور معلمان و اداره مکتب اجرای وظیفه نمایند .
ماده (207) شاگردان مکلغ اند درحفظ ونکهداری کتب ولوازم درسی مساعی همه جانبه ودایمی داشته باشند.
ماده (208) شاگردان درحظالصحه شخصی ومحیطی خویش توجه خاص داشته باشند.
ماده (209) شاگردان مکاتب بزرگان ومعلمان را احترام وبه همصنان خویش همکاری نمایند.
ماده (210) شاگردان مکتب شاگردان دیگررا تهدید ، توهین وتحقیرکرده نمیتوانند، درصورت ایجاد مناقشه و رفع آن به معلمین ، نگران و اداره مکتب درتماس شوند.
ماده (211) شاگردان درامور تعیمی وتربیتی اطاعت پذیر باشند.
ماده (212) شاگردان مکاتب پابندی به حاضری داشته به وقت معیین ومتداوم به مکتب وصنف خود حاضر ومشعول فراگیری درس وتعلیم باشند.
ماده (213) ازآوردن واستعمال دخانیات، مواد مخدره ، آلات جارحه ونریه ، منفلقه  مشعله ، مسموم کننده در داخل وخارج مکتب جداخود داری کنند.
ماده (214) شاگردان مکلف اند کارخانگی همه مضامین را به اساس هدایت معلم ، درحدود اوقات آن طبق ماده 122 این لایحه اجرانمایند.
الف: صنف اول یک ساعت .
ب : صیف دوم یکنیم ساعت .
ج : صنف سوم وچهارم دوساعت.
د : صیف پنجم وششم دونیم ساعت .
ماده (215) شاگردان به مندرجات ورقه شمول مکتب وتعهد اولیای هود پابند باشند .
ماده (216) شاگردان مقررات ونظام مکتب رامحترم شمرده مفید وپابند به آن باشند.
ماده (217) شاگردان کتب ولوازم درسی خود راطبق تقسیم اوقات مرتبه مکتب همه روزه باخود داشته باشند .
ماده (218) شاگردان درس معلمان را دقیق بشنوند وبه آن عمل نمایند.
ماده (219) شاگردان نظم ونسق مکتب را طور دقیقمراعات نموده وقبل ازحضور معلم دروقت معین به حاضرباشند.
ماده (220) شاگردان تنها به کتب درسی مکتب اکتفا نکرده ازمطالعه کتب کتاب خانه ها، مجلات  روزنامه ها وغیره آثار علما ودانشمندان استفاده نمایند.
ماده (221) شاگردان ازاستعمال کلمه های ناشایسته، زشت .رکیک دربرابر اعضای فامیل، همصنفان ، همسایه هاوسایر هموطنان جدا خود داری نمایند.
ماده (222) شاگردان ازرفتن به جاهای که فساد اخلاقی واچتماعی را به بارمیآورد جدا اجتناب ورزند.
ماده (223) شاگردان ده دقیقه قبل ازآغازدرس به صحن مکتب صنف وارتتجمع ، تلاوت فرآن کریم وهدایات لازمه را استماع نموده بعد ازاخذ حاضری ازطرف نگران طور منظم داخل صنف شوند.
ماده (224) باانفاذاین لایحه که دارای پنج فصل و224 ماده می باشد ، لوایح فبلی را رابطه به وظایف منسوبین مکاتب ابتدائی ملغی قرارداده میشوند.
لست وظایف دیپارتمنت ها درمکاتب ابتدائی

 

فصل ششم - احکام عمومی

ماده (224) دیپارتمنت های مضامین ، معلمان شکل ابتدائی و اساسی بر رسی کار تعلیمی و تربیتی معلمین می باشد.
ماده (225) هدف از تشکیل آن تحقق بخسیدن اهداف عمومی تعلیم و تربیه مبنی بر تطبیق و انکشاف سیستم جدید در مکاتب ابتدئی تعلیمات عمومی با ایجاد شرایط مساعد آموزش سالم برای کودکان و نوجوانان نی باشد.
ماده (226) دیپارتمنت در مکاتب ابتدائی یک بخش فعال بخاطر ارتقای موثر کار معلمان ، بهبود کیفیت تعلیم و تربیه و عملیه تدریس می باشد . هماهنگی و انسجام را در کار معلمان بوجود آورده فعالیت و ابتکار مستقل آنها را تقویت میکند همین روحیه احساس همکاری . مساعی مشترک را ایجاد و کاستی ها را تشخیص و برای بهبود کار معلمان تدابیر درست اتخاذ مینماید .
ماده (227) دیپارتمنت ها همکار نزدیک با اداره های مکاتب بخصوص سر معلمین بوده و تطبیق موثر پلان ها ، پروگرام های درسی ایجاد نظم ونسق سعی و مجاهدت میکنند .
ماده (228) درمکاتب ابتدئی دیپارتمنت ها ذیلا تشکیل میگردند.
الف - دیپارتمنت علوم دینی .
  ب - تعلیمات ابتدائی (اصول صنفی)
  ج - دیپارتمنت زبان و ادبیات دری .
   د - دیپارتمنت زبان و ادبیات پشتو .
  هـ - دیپارتمنت ریاضیات و کارهای عملی .  
   و - دیپارتمنت تربیت بدنی (سپورت )
ماده (229) دیپارتمنت در یک مکتب زمانی دایر میگردد که تعداد معلمان همان رشته کمتر از سه نفر نباشند .
ماده (230) در مکاتب ابتدائی که تعداد معلمان کمتر از سه نفر باشند همه معلمان صنوف در یک دیپارتمنت تنظیم میشوند.
ماده (231) هرگاه در یک مکتب دیپارتمنت تشکیل شده نتوند معلمان مکاتب همجواریکه از همدیگر بیشتر از سه کیلومتر فاصله نداشته باشند دریک دیپارتمنت تنظیم میشوند در غیر آن رهبری معلمان بوسیله سر معلمین یا اعضای علمی و مسلکی مظارت تعلیمی زیاست معارف مربوطه صورت میگیرد.

شرایط بقرر آمر دیپارتمنت :
ماده (232) آمر دیپارتمنت از جمله معلمین تعیین میگردد که حد اقل سه  سال سابقه کار معلمی داشته و دارای تجربه علمی و مسلکی بوده و بتواند اعضای دیپارتمنت را رهبری ورهنمائی کند.
ماده (233) آمر دیپارتمنت برای سه سال از طرف اعضای مربوط انتخاب ومنظوری آن از ریاست معارف توسط اداره  مکتب اخذ میگردد .
ماده (234) در دیپارتمنت دوره اول ابتدائی یکی ازمعلمان اصول صنفی که سینمینار های مضامین مربوط را گرفته باشد به حیث آمر دیپارتمنت انتخاب میشود .

وظایف آمر دیپارتمنت :

ماده (235) تهیه وتتیب پلان کار سالانه دیپارتمنت که به همکاری  اعضای دیپارتمنت صورت میگیرد، پلان کار دیپارتمنت تخش های عمده ذیل را احتوا میکند.
الف - ارزیابی شاگردان از نتایج امتحان وسطح دانش شاگردان.
  ب - اتخاذ تدابیر بخاطر تطبیق پروگرامهای درسی وارزیابی ازچگونگی تطبیق آن .
  ج - اتخاذ تدابیر ارتقای سطح دانش علمی ومسلکی اعضای دیپارتمنت از طریق مطالعه خودی ، اکمال تخصص در اثنای کار و مساعدت و رهنمائی معلمان جدید التقرر دیپارتمنت .
  د -  تدابیر مطالعه اسناد ، لوایح و دساتیر وزارت معارف .
 هـ -  تدویر مجلس و مباخثات علمی جهت کمک با اعضای دیپارتمنت و ارتقای مهارت های معلمان در کار مثمر ومعقول کتب درسی و ممد درسی و سایر تجهیزات .
 و -  نتیجه گیری اخیر وظیفه اعضای دیپارتمنت و معرفی آنها به سیمینارها و کورسهای داخل خدمت و اکمال تخصص معلمان .
 ز -  اتخاذ تدابیر سیر های علمی و دروس ساحوی و تعیین اهداف و محتویات آن با سر معلم و آمر مکتب .
ماده (236) آمر دیپارتمنت پلان کار سال تعلیمی دیپارتمنت را طرح و با اعضای مربوط مورد غور قرار میدهد که نه تنها شامل عمومیات بوده بلکه وظایف انفرادی هریک ازاعضای دیپارتمنت را در بر میگیرد.
ماده (237) آمرین ریپارتمنت و اعضای آن مسؤل اجرای با کیفیت تدریس بوده بهترین تجارب آموزشی و طریق حل مشکلات را جستجو مینماید.
ماده (238) آمر دیپارتمنت اسناد ذیل را در دیپارتمنت جمع آوری نموده واعضی دیپارتمنت را به محتویات آن آشنا میسازد .
الف -  پلان تعلیمی ( فهرست مضامین وساعات درسی )
  ب -  لایحه امتحان .
  ج -  لایحه مجلس استادان .
   د -  لایحه وظایف دیپارتمنت .
  هـ -  پلان کار سالنه دیپلرتمنت .
   و -  پلانها و اسنادیکه ازطرف اداره مکتب و اعضای نظارت تعلیمی داده میشود .
  ز -  کتاب های درسی مضامین .
  ح -  کتاب ثبت گزارشات دیپارتمنت .
  ط -  تهیه مود اضافی ممد درسی .
ماده (239) درصورت ضرورت به جلسه های هیئات ارتباط با اولیای شاگردان و نماینده های منطقه اشتراک میکند و توجه آن را در امر رفع مشکلات تعلیمی فرزندان شان جلب مینماید .
ماده (240) آمر دیپارتمنت به اعضای خود کمک های علمی ومسلکی برساند و با درنظر داشت نیازمندی های آنها تدویر جلسات را روی موضوعات مشخص . در باره تحدید تبیت و اکمال تحصص اعضای دیپارتمنت به اداره مکتب و اعضای  تعلیمی مربوط پیشنهاد میکند .
ماده (241) در صورت غیابت یکی از اعضای دیپاتمنت عضو دیگری را موقتا توضیف ویا خود در تدریس مضمون مربوط همکاری مینماید .
ماده (242) هماهنگی پروگرام های درسی بین کار معلمین مربوط دیپارتمنت را بوجود میآورد .
ماده (243) روابط متقابل با دیپارتمنت های دیگرغرض استفاده ازتجارب اوشان حل مشکل ایجاد مینماید .
ماده (244) در اخیر هر سال تعلیمی لست ضرورت کتاب های درسی مود و وسایل دیگر را غرض تدارک به اداره مکتب میسپارد.
ماده (245) درشروع  و ختم سال تعلیمی از توزیع و جمع آوری کتاب های درسی وغیره کشترکا با اعضای دیپارتمنت مراقبت و وارسی مینماید .
ماده (246) تطبیق عموم لوایح ومقررات تعلیمی را در دیپارتمنت خویش تأمین مینماید.
ماده (247) در مورد مشخصات دیپارتمنت و شاگردان صنوف مربوط معلومات کافی میداشته باشد .
ماده (248) نطر و پیشنهادهای مفید اعضای دیپاتمنت را بمنظور طرح ، تدوین و تغییرات نصاب تعلیمی و یا تغییر کتاب های درسی و مواد ممد درسی به اداره مکتب و اعضای نظارت مربوطه میرساند .
ماده (249) آمر دیپارتمنت در جلسه های اکمال تخصص معلمان اشتراک مینماید .
ماده (250) بخاطر تدوین منظم مجالس دیپارتمنت مشترکا با اعضای دیپارتمنت تدابیر ذیل را اتخاذ میکند.
الف -  اتخاذ آماده گی دقیق برای دایر نمودن جلسه .
  ب -  رهبری دیپاتمنت به اساس شیوه های علمی ومسلکی .
  ج -  کنترول از اجرای فیصله ها وتصامیم جلسه .

صلاحیت های آمر دیپارتمنت :
ماده (251) سوالهای امتحان که از طرف معلم مضمون طرح می گردد بعد از ملاحظه و تائید آمر ریپارتمنت به اداره مکتب سپرده میشود .
ماده (252) آمر دیپارتمنت درصورتیکه ضعف و ناتوانی در کار عضو مربوط خود احساس نماید که در بهبود و اصلاح کار خویش نکوشد ، پیشنهاد تعویض آن را به اداره مکتب مینماید .
ماده (253) معرفی معلمین به کورسهای داخل خدمت و مؤسیسات تربیه معلم و اکمال تخصص تحت نطرآمر دیپارتمنت صورت میگیرد.
ماده (254) آمر دیپارتمنت با رعایت مقرره بشویق مادی و معنوی معلمین اعظا دیپارتمنت خویش را به اداره مکتب پیشنهاد مینماید.
ماده (255) مکلفیت درسی آمر دیپارتمنت در مکاتب ابتدائی از 8 الی 12 ساعت در هفته میباشد برعلاوه از آن تهیه وارائیه درس نمونه برای معلمین ، دروس اضافی برای شاگردان ضعیف و پیش بردن دروس شاگردان درموقع غیابت معلمین مربوط دیپارتمنت بررسی میکند .
ماده (256) هرگاه آمر ریپارتمنت از کارمعلمین مربوط در دو وقت درسی وارسی نماید روزانه مستحق دو ساعت اضافه کاری میشود .
مجالس دیپارتمنت :

ماده (257) مجالس یکی از اشکال تنظیم کار دیپارتمنت است که طبق هدایت مواد مندرجه این لایحه دایرمیشود.
ماده (258) مجالس فوق العاده بنابر درخواست آمر دیپارتمنت و تائید اداره مکتب دایر میگردد .
ماده (259) اداره مکتب نیز جلسه های فوق العاده دیپارتمنت ها را درصورت ضرورت دایر مینماید.
ماده (260) هیچنوع حلسه دیپارتمنت در داخل وقت درسی دایر شده نمیتواند .
ماده (261) مجلس های دیپارتمنت با مجالس معلمین هماهنگ دایر میگردد با درنظر داشت دونکته زیر
الف -  بعد ازمجالس شورای معلمین درشروع سال تعلیمی .
 ب -  قبل از آغاز و بعد از انجام امتحان وسط سال و سالانه .
ماده (262) در مجالس دیپارتمنت بالای مطالب ذیل تصامیم اتخاذ میگردد.

الف : در مجلس اول :
1 -  بحث در باره پلان مار سالانه معلمین دیپارتمنت و آماده ساختن آن غرص اجراأت وتطبیق آن .
2 -  تشخیص و تقسیم و ظایف و تعیین تعسیم اوقات درسی .
3 -  تحلیل ازوضع موجود وکمبود کتب درسی ، مواد درسی و اتخاذ تدابیر بخاطرتوزیع کتب درسی
4 -  معرفی کتب درسی جدید وسایر مواد ممد درسی .
5 -  کمک به اعضای جدید التقرر ایپارتمنت .
ب : در مجلس دوم :  
1 -  بحث مجدد راجع به پلان کار سال نه دیپارتمنت پس از تصویب مجلس معلمین .
2 -  تشخیص و ظایف اعضای دیپارتمنت بعد از مجلس شورای معلمین .
ج : در مجلس سوم :
1 -  ارزیاتی از تطبیق پروگرامهای درسی و چگونگی تطبیق پلان کار دیپارتمنت .
2 -  آماده گی برای امتحان و تهیه و ترتیب سوالها و نتیجه گیری از امتحان شاگردان .
3 -  تدابیر برای ارتقا سویه علمی ومسلکی اعضای دیپارتمنت ، اکمال تخصص در پروسه کارلکچرها و خواندن مقاله در کنفرانس ها ومجالس علمی مکتب .
ماده ( 263) مجالس عمومی آمرین دیپارتمنت تحت نظر سر معلم یا آمر مکتب صورت میگیرد .

احکام نهائی :
ماده (264) در صورتیکه آمر دیپارتمنت در اجرای وظایف محوله و تطبیق محتویات این لایحه موفق نباشد باساس پیشنهاد اداره مکتب و منظوری عضو نظارت تعلیمی ریاست معلرف مربوط از آمریت دیپارتمنت بر طرف و به عوض آن شخص فعال و کار کن دیگری ار بین اعضا دیپارتمنت بعد از رای گیری  و  تائید اداره مکتب و آمر مکتب تعیین میگردد .
ماده (265) تصامیم مجالس دیپارتمنت بصورت رای گیری علنی بوده و به اکثریت آرا انخاذ شود و درصورت مساوی بودن رای اعضا انتخاب آمر دیپارتمنت تعیین کننده است .
ماده (266) هرگاه اتاق اضافی بیشتر از ضرورت صنوف درسی شاگردان موجود باشد اداره مکتب برای هر دیپارتمنت یک اتاق و یا برای چند دیپارتمنت یک اتاق کار در اختیار شان مسگذارد .
ماده (267) این لایحه در 43 ماده ترتیب که با انفاذ آن لایحه قبلی در رابطه ملغی قرار داده میشود.


فصل هفتم - شرایط شمول اطفال به مکاتب ابتدائی

ماده ( 268) سن شمول :
1 =  در صنف اول به سن         7  سالگی
2 =  در صنف دوم به سن         8  سالگی
3 =  در صنف سوم به سن        9  سالگی
4 =  در صنف چهارم به سن    10 سالگی  
5 =  در صنف پنجم به سن      11 سالگی
6 =  در صنف ششم بهسن      12 سالگی

ماده (269) شاگردان که بنا بر علل .معاذیر نتوانسته اند به سن معینه فوق شامل مکتب شوند تا سن نه سالگی به صنف اول از صنف دوم الی صنف ششم طبق ماده (372) لایحه امتحان در صورت موفقیت به صنف مربوطه به تناسب زیر شامل شده میتوانند.
1 =  در صنف دوم الی      10  سالگی
2 =  در صنف سوم الی     11  سالگی
3 =  در صنف چهارم الی  12  سالگی
4 =  در صنف پنجم الی    13  سالگی
5 =  در صنف ششم الی   14  سالگی

ماده (270) سن شمول اطال به رویت تذکر تابعیت ، تثبیت گردد . نداشتن تذکره مانع شمول به مکتب شده نمیتوانددرین صورت به ریت وضع ظاهری تثبیت سن شده بعد از شمول اداره مکتب الیای شاگردان را وادار سازند تا برای اطفال شان تذکره تابعیت اخذ بدارند .
ماده (271) شاگردان جدید الشمول صنف اول توسط هئیات سه نفری شامل مکتب گردند ، هیئات اخذ جلب و جذب جدید الشمول عبارت اند از سر معلم با دو نفر سابقه دار مکتب در صورت امکان یکنفر دوکتور صحی .
ماده (272) در مورد عدم گنجایش جدید الشمولان نظر به نورم معینه از ریاست معارف مربوط هدایت گرفته شود .  
ماده (273) جدید الشمولان مکتب باید به امراض ساری مصاب نبوده  گنگ ونابینا نباشد .
ماده (274) اطفالیکه به امراض ساری مبتلا اند تا زمانیکه تصدیق صحت یابی از مراکز صحی حاضر نکنند شامل مکتب شده نمیتوانند .
ماده (275) تصدیق صحت بودن از ادارات صحی قبل از شمول شاگردان از نگاه امراض ساری حتمی بوده در جایکه دوکتور طب و مراکز صحی موجود نباشد نظر اداره مکتب مدار اعتبار است .
ماده (276) اطفالیکه عجالتا بدون معاینه ظی شامل مکتب شده اند در اولین فرصتی که دوکتور صحی دستگیری نماید مورد معینه قرار گیرند و تصدیق صحی شان تکمیل گردد.
ماده (277) اداره مکتب فورمه جدید الشمولان را حین مراجعه توسط اولیای شاگردان خانه پری و غرض اجراأت بعدی حفظ دفتر نماید .
ماده (278) اداره مکتب جدیدالشمولان را مطابق شرایط این لایحه شامل دفتر حاضری نموده تحت تعلیم و تربیه قرار بدهد .
ماده (279) اداره مکتب جدول شهرت مکمل جدید الشمولان را مطابق دفتر اساس طور دو نقله ترتیب و غرض شمولیت شان به دفتر اساس عنوان ریاست معارف صادر و رسما احکام شمول اخذ نمایند .
ماده (280) اطفالی که از خارج به وطن عودت میکنند یا پروگرام مکاتب ابتدائی را بصورت خصوصی تعقیب نمود و یا شاگردانی که به نسبت مریضی دوامدار و سایر عوامل از مکتب محروم و منفک گردیده اند بعد ازسپری نمودن امتحان سویه طبق ماده (372) لایحه مکاتب ابتدائی در صورت کامیابی و مساعدت سن شان مطابق ماده (268) (269) این لایحه به صنف مربوط شامل شده میتوانند .
ماده (281) برای شاگردان ناکام دوساله در یک صنف در صورتیکه سن شان به ماده (268) (269) این لایحه مطابقت داشته باشد به تصویب مجلس معلمین یکسال دیگر چانس ادامه تعلیم برای شان در صنف مربوط داده شود.

فصل هشتم
نقل مکانی شاگردان

ماده (282) ترتیب و توزیع پارچه تبدیلی ونقل مکانی شاگردان در داخل یک ولسوالی و یا نواحی مربوط یک شهر از یک مکتب دیگر از صلاحیت خود ادارات مکاتب میباشد . که سه پارچه را ترتیب نموده با سوابق تعلیمی شاگردان بعد از امضا آمر و مهر مکتب رسما بمکتب دومی صادر و جهت آگاهی ریاست معارف را بعد از انفکاک اطمینان دهد .
ماده (283) سه پارچه تبدیلی از یک ولایت به ولایت دیگر از طریق ریاست های مربوط اجراأت گردد .  
ماده (284) سه پاچه های تبدیلی از مکاتب مرکز به ولایات وعکس آن از طریق ریاست های معارف مربوطه با تأید ریاست تدریسات ابتدائی صورت میگیرد.
ماده (285) اداره مکتب سه پارچه دهنده با درج تمام موضوعات مربوط به شاگرد را بدون قلم خوردگی گل ، تراش نصب فوتو و تطبیق تذکره بعد از امضای مسؤلین و مهر مکتب پارچه اول را ذریعه خود شاگرد ارسال میدارد  تا برویت آن عجالتا شامل صنف و حاضری مکتب دومی گردد پارچه دوم را با کارت سوانح وی بدون هر گونه نواقص رسما طور محفوظ به مکتب دومی ارسال نماید .
 ماده (286) شاگردان نقل مکانی باثر پارچه اول تبدیلی دست داشته که دارای نصب فوتو ، امضا مسؤلین و مهرمکتب قبلی باشد درصنف مربوط تحت تعلیم قرار داده شده بعد از دوهفته سوابق تعلیمی (کارت سوانح) شاگردان را از  مکتب دومی مطالبه وحین مواصلت شامل دفتر اساس نماید .
ماده (287) اگر در مندرجات پارچه اول و دوم تبدیلی باسوابق تعلیمی (کارت سوانح
شرایط شمول اطفال به مکاتب ابتدائی
ماده ( 268) سن فصل هفتم شمول :
1 =  در صنف اول به سن         7  سالگی
2 =  در صنف دوم به سن         8  سالگی
3 =  در صنف سوم به سن        9  سالگی
4 =  در صنف چهارم به سن    10 سالگی  
5 =  در صنف پنجم به سن      11 سالگی
6 =  در صنف ششم بهسن      12 سالگی

ماده (269) شاگردان که بنا بر علل .معاذیر نتوانسته اند به سن معینه فوق شامل مکتب شوند تا سن نه سالگی به صنف اول از صنف دوم الی صنف ششم طبق ماده (372) لایحه امتحان در صورت موفقیت به صنف مربوطه به تناسب زیر شامل شده میتوانند.
1 =  در صنف دوم الی      10  سالگی
2 =  در صنف سوم الی     11  سالگی
3 =  در صنف چهارم الی  12  سالگی
4 =  در صنف پنجم الی    13  سالگی
5 =  در صنف ششم الی   14  سالگی

ماده (270) سن شمول اطال به رویت تذکر تابعیت ، تثبیت گردد . نداشتن تذکره مانع شمول به مکتب شده نمیتوانددرین صورت به ریت وضع ظاهری تثبیت سن شده بعد از شمول اداره مکتب الیای شاگردان را وادار سازند تا برای اطفال شان تذکره تابعیت اخذ بدارند .
ماده (271) شاگردان جدید الشمول صنف اول توسط هئیات سه نفری شامل مکتب گردند ، هیئات اخذ جلب و جذب جدید الشمول عبارت اند از سر معلم با دو نفر سابقه دار مکتب در صورت امکان یکنفر دوکتور صحی .
ماده (272) در مورد عدم گنجایش جدید الشمولان نظر به نورم معینه از ریاست معارف مربوط هدایت گرفته شود .  
ماده (273) جدید الشمولان مکتب باید به امراض ساری مصاب نبوده  گنگ ونابینا نباشد .
ماده (274) اطفالیکه به امراض ساری مبتلا اند تا زمانیکه تصدیق صحت یابی از مراکز صحی حاضر نکنند شامل مکتب شده نمیتوانند .
ماده (275) تصدیق صحت بودن از ادارات صحی قبل از شمول شاگردان از نگاه امراض ساری حتمی بوده در جایکه دوکتور طب و مراکز صحی موجود نباشد نظر اداره مکتب مدار اعتبار است .
ماده (276) اطفالیکه عجالتا بدون معاینه ظی شامل مکتب شده اند در اولین فرصتی که دوکتور صحی دستگیری نماید مورد معینه قرار گیرند و تصدیق صحی شان تکمیل گردد.
ماده (277) اداره مکتب فورمه جدید الشمولان را حین مراجعه توسط اولیای شاگردان خانه پری و غرض اجراأت بعدی حفظ دفتر نماید .
ماده (278) اداره مکتب جدیدالشمولان را مطابق شرایط این لایحه شامل دفتر حاضری نموده تحت تعلیم و تربیه قرار بدهد .
ماده (279) اداره مکتب جدول شهرت مکمل جدید الشمولان را مطابق دفتر اساس طور دو نقله ترتیب و غرض شمولیت شان به دفتر اساس عنوان ریاست معارف صادر و رسما احکام شمول اخذ نمایند .
ماده (280) اطفالی که از خارج به وطن عودت میکنند یا پروگرام مکاتب ابتدائی را بصورت خصوصی تعقیب نمود و یا شاگردانی که به نسبت مریضی دوامدار و سایر عوامل از مکتب محروم و منفک گردیده اند بعد ازسپری نمودن امتحان سویه طبق ماده (372) لایحه مکاتب ابتدائی در صورت کامیابی و مساعدت سن شان مطابق ماده (268) (269) این لایحه به صنف مربوط شامل شده میتوانند .
ماده (281) برای شاگردان ناکام دوساله در یک صنف در صورتیکه سن شان به ماده (268) (269) این لایحه مطابقت داشته باشد به تصویب مجلس معلمین یکسال دیگر چانس ادامه تعلیم برای شان در صنف مربوط داده شود.


فصل هشتم - نقل مکانی شاگردان

ماده (282) ترتیب و توزیع پارچه تبدیلی ونقل مکانی شاگردان در داخل یک ولسوالی و یا نواحی مربوط یک شهر از یک مکتب دیگر از صلاحیت خود ادارات مکاتب میباشد . که سه پارچه را ترتیب نموده با سوابق تعلیمی شاگردان بعد از امضا آمر و مهر مکتب رسما بمکتب دومی صادر و جهت آگاهی ریاست معارف را بعد از انفکاک اطمینان دهد .
ماده (283) سه پارچه تبدیلی از یک ولایت به ولایت دیگر از طریق ریاست های مربوط اجراأت گردد .  
ماده (284) سه پاچه های تبدیلی از مکاتب مرکز به ولایات وعکس آن از طریق ریاست های معارف مربوطه با تأید ریاست تدریسات ابتدائی صورت میگیرد.
ماده (285) اداره مکتب سه پارچه دهنده با درج تمام موضوعات مربوط به شاگرد را بدون قلم خوردگی گل ، تراش نصب فوتو و تطبیق تذکره بعد از امضای مسؤلین و مهر مکتب پارچه اول را ذریعه خود شاگرد ارسال میدارد  تا برویت آن عجالتا شامل صنف و حاضری مکتب دومی گردد پارچه دوم را با کارت سوانح وی بدون هر گونه نواقص رسما طور محفوظ به مکتب دومی ارسال نماید .
 ماده (286) شاگردان نقل مکانی باثر پارچه اول تبدیلی دست داشته که دارای نصب فوتو ، امضا مسؤلین و مهرمکتب قبلی باشد درصنف مربوط تحت تعلیم قرار داده شده بعد از دوهفته سوابق تعلیمی (کارت سوانح) شاگردان را از  مکتب دومی مطالبه وحین مواصلت شامل دفتر اساس نماید .
ماده (287) اگر در مندرجات پارچه اول و دوم تبدیلی باسوابق تعلیمی (کارت) شاگرد تغییراتی ملاحظه میگردد هر دو مکتب درعدم اصلاح و جعل کاری آن مسؤلیت دارند.
ماده (289) بمجرد رسیدن پارچه دوم تبدیلی باسوابق تعلیمی (کارت سوانح ) شاگردان به مکتب دومی تو مطمئین شدن آن اداره از مطابقت و صحت بودن هر دو پارچه تبدیلی با سوابق تعلیمی از شمولیت شاگرد به صنف مربوط با ذکر نمبر اساس مکتب الی را رسما اطمینان بدهد.
الف : اداره مکتب بدون استذان و در خواست تحریری الیای شاگردان سه پارچه تبدیلی ترتیب و اجرا کرده نمیتوانند.
  ب : اداره مکتب سه پارچه دهنده د رعریضه الی شاگرد در مر کز تصدیق ناحیه مربوطه را اطراف تصدیق موثق قریه دار و ارگان محلی مربوطه را از صورت نقل مکانی شاگرد مذکور بگیرد و یا شعبه رسمی که ولی شاگرد در آن کار مینماید و فعلا تبدیل گردیده است تصدیق نماید .
ماده (290) شاگرانی که از یک ولایت به ولایت دیگر یا از ولایت به مرکز یا عکس آن با تعیین مکتب مورد نظر سه پارچه تبریلی می آورند ولی نظر به عذر معقول شامل همان مکتب شده نتوانند ، ریاست های معارف امر شمولش را به مکتب دیگر که اطرف شاگرد تعیین میگردد ، داده  درینصورت مکتب مذکور حینی که شاگرد را تحت تعلیم قرار نیدهد سوابق تعلیمی وی را از مکتب اولی مطالبه و مکتب دومی را از موضوع مطلع سازد.
ماده (291) شاگردانی که تبعد از امتحان سالانه از مکاتب گرمسیر به مکاتب سرد سیر یا عکس آن سه پارچه تبدیلی میگیرند درصورت تکمیل خد اقل (50)% حاضری شامل مکتب دومی میگردند در غیر آن در شروع سال تعلیمی آینده حق اولیت شمول در مکتب به آنها داده میشود.
ماده (292) در جریان امتخان سه پارچه تبدیلی به هیچصورت به شاگرد دهده نمیشود.
ماده (293) هیچ شاگرد رسمی یک مکتب بدون سه پارچه تبریلی به مکتب دیگر شامل شده نمیتواند.
ماده (294) هرگاه شاگردانی که بنا بر معاذیری نتوانند از مکتب اولی سه پارچه تبدیلی اخذ نمایند ذریعه در خواست اولیای شان و احکام مقام ریاست معارف موقتا به صنف مربوط تحت تعلیم گرفته شده بعدا سوابق تعلیمی شان رسما مطالبه گردد.
ماده (295) در صورت عدم صحت سه پارچه تبدیلی باثر عریضه ولی شاگرد و یا منسوبین نزدیک وی شاگرد مذکور موقتا به صنف مربوط شامل گردیده سوابق تعلیمی و سه پارچه دوم تبدیلی وی را مکتب دومی رسما مطالبه و بعد از اطمینان به صحت سه پارچه تبدیلی شامل دفتر اساس گردد.


فصل نهم - شرایط اخراج شاگردان مکاتب ابتدائی :

ماده (296) شاگردانی که فوت نمایند بعد ار تصویق تحریری ناحیه و یا اهالی قریه مربوطه یا تصدیق اعضا اداری و تدریسی مکتب بصورت متوفی منفک میشود .
ماده (297) شاگردانی که سوابق تعلیمی خویشرا به منظور ادامه تعلیم درموسسات تعلیمی خارج از کشور اخذ میدارند از امتحان شان منفک گردند .
ماده (298) محرومی و ناکامی سه سال متواتر دریک صنف باعث انفکاک شاگرد شده می تواند .
ماده (299) شاگرد فارغ صنف ششم به صفت فارغ دوره ابتدائی از دفتر اساس مکتب اخراج گردد اگر مکتب  متوسطه و یا لیسه باشد شاگردان به دروس خویش ادامه داده می توانند .
ماده (300) شاگردانیکه غرض ادامه تعلیم به مکاتب دیگرسه پارچه تبدیلی و سوابق تعلیمی اخذ مینمایند بعد از حصول اطمینان از شمول به صنف مر بوط مکتب دومی تبدیلا از صنف مکتب اولی منفک می گردند .
ماده (301) با انفاذ این لایحه لایحه قبلی در مورد شمول و اخراج شاگردان مکاتب ابتدائی ملغی قرار داده می شود.


فصل دهم - لایحه امتحان مکاتب ابتدائی

تعریف امتحان :
امتحان به حیث یکی از وسایل ارزیابی فعالیت های درسی و آموزشی شاگردان شناخته شده وهم مؤثریت تطبیق پروگرامهای درسی و فعالیتهای معلمین را نتیجه گیری مینماید.

ماده (302) شروع و ختم سال تعلیمی مکاتب ابتدائی :

1 - در مکاتب سرد سیر سال تعلیمی نه ماه بوده از 15 حوت شروع و ختم آن 15 قوس سال  بعدی میباشد .
2 - آغاز سال تعلیمی مکاتب نهایت سردسیر اول ثور و ختم آن اخیر عقرب میباشد.
3- آغاز سال تعلیمی در مکاتب گرمسیر 15 سنبله و ختم آن 15 جوزا ی سال تعدی .
4- اوقات تعلیمی در مکاتب سرد سیر در شش ماه اول سال تعلیمی هر ساعت 45 دقیقه و متباقی 40 دقیقه میباشد.

ماده (303) وقت وطرز گرفتن امتحان :
1-    امتحان وسطی (چهارونیم ماهه ) مناطق سرد سیر دوره اول ابتدائی (1-3) در تاریخ 25 سرطان شروع و ختم آن اخیر برج ساطان میباشد.
2-    امتحان وسطی (چهارنیم ماهه ) مناطق سردسیر از صنف چهارم الی ششم از تاریخ 15 برج ساطان شروع و ختم آن اخیر برج سرطان میباشد .
3-    امتحان وسطی مناطق نهایت سرد سیر دوره ابتدائی (1-3) از 25 سرطان الی اخیر برج سرطان میباشد .
4-    امتحان وسطی (چهارونیم ماهه ) مناطق نهایت سرد سیردوره دوم ابتدائی (4-6) از تاریخ 15 سرطان الی اخیر برج ساطان میباشد .
5-    امتحان وسطی (چهارونیم ماهه) درمکاتب مناطق گرمسیر دوره اول ابتدائی (1-3) از 25 جدی الی اخیر برج جدی .
6-    امتحان وسطی (چهارونیم ماهه ) مناطق گرمسیر مکاتب دوره دوم ابتدائی (4-6) از 15 جدی الی اخیر برج جدی میباشد .
7-    امتحان نهائی (سالانه) مناطق سرد سیر دوره اول ابتدائی (1-3) از 25 عقرب شروع و در اخیر برج عقرب ختم میگردد.
8-    امتحان سالانه مکاتب سرد سیر دوره دوم ابتدائی (4-6) از اول قوس شروع و به تاریخ 15 قوس ختم میگردد.
9-    امتحان سالانه مکاتب مناطق نهایت سرد سیر دوره اول ابتدائی از صنف (1-3) از تاریخ 25 میزان شروع و ختم آن اخیر برج میزان میباشد.
10-     امتحان سالانه مناطق نهایت سرد سیر دوره دوم ابتدائی از صنف (4-6) از تاریخ اول عقرب شروع و به تاریخ 15 عقرب ختم میگردد.
11-     امتحان سالانه مکاتب گرمسیر دوره اول ابتدائی از صنف (1-3) از تاریخ 25 ثور الی اخیر برج ثور میباشد .
12-     امتحان سالنه مکاتب گرمسیر دوره دوم ابتدائی از صنف (4-6) از تاریخ اول جوزا الی 15 جوزا میباشد.
ماده (304) از شروع الی ختم سال تعلیمی تمام مکاتب ابتدائی ازصنف اول الی صنف ششم دو امتحان (وسط سال وسالانه) گرفته میشود .
ماده (305) امتحان دوره اول ابتدائی از صنف (1-3) طور تقریری مضمون قرآن کریم از صنف (4-9) بصورت تقریری و مضمون تربیت بدنی ، تدبیر منزل ، کمپیوتر ، کارهای دستی ، تقریری و عملی و امتحان مضامین لسان ها از صنف (4-6) تحریری و تقریری اخذ و امتحان مضامین باقی مانده بصورت تحریری اخذ میگردد.
ماده (306) وقت امتحان برای مضامین تحریری دوساعت نجومی میباشد.
ماده (307) در امتحان وسطی وسالانه از صنوف (4-6) در مضامین لسان برای هر صنف (سه گروپ 5 سواله) و درسایر مضامینی که امتحان به قسم تحیریری گرفته میشود (سه گروپ 10 سواله ) از طرف معلمین مضمون ترتیب و بعد از ملا حظه شد آمر دیپارتمنت یا سر معلم از طرف اداره مکتب تائید و تعیین گروپ شده و گروپ سومی برای امتحان معذرتی و مشروطی (چانس دوم ) در اداره حفظ گردد.
ماده (308) شاگردانی که در جریان امتحان در یک یا چند مضمون به نسبت عذر معقول حاضرشده نتوانند با ارائیه اطلاعیه و ملاحظه ایام غیابت آنها الی سه روز به صلاحیت آمرمکتب بوده و د رصورت اضافه از سه روز تمامی ایام غیابت را تصدیق اصولی از مرجع رسمی حاضر نمایند شامل امتحان چانس دوم شده میتوانند.
ماده (309) شاگردانی که با داشتن عذر معقول در چانس دوم حاضر شده نمیتوانند در دوهفته اول سال تعلیمی شامل امتحان معذرتی شده میتوانند .
ماده (310) امتحان مشروطی در دو هفته قبل از شروع سال تعلیمی جدید اخذ میشود ، اگر شاگردان مشروط بنا بر عذر معقول که مورد قبول اداره مکتب قرار بگیرد در ایام متذکره به امتحان حاضر شده نتوانند ، امتحان مشروطی شان تا دوهفته اول سال تعلیمی جدید نیز گرفته شده میتواند .
ماده (311) نمرات درمکاتب درهر مضمون به اساس میزان از (صفرالی 100) تعیین گردیده که از( صفر الی 40) در امتحان (چهارونیم ماهه ) و از (صفر الی 60) در امتحان سالانه محاسبه میگردد.
ماده (312) نمره کامیابی از صنف (1-6) در امتحان وسط سال از (40-16) نمره و در امتحان سالانه از (60- 24 نمره ) بوده شاگردان کامیاب محسوب میشوند زیرا نتیجه نهای را مجموع نمرات امتحان وسط سال و سالانه حاصل و نمره کامیابی در نتیجه نهائی از (100 -40) نمره میباشد.
ماده (313) امتحان مضامینی که به صورت تحریری و تقریری گرفته می شود د رامتحان وسطی نمره تحریری از (صفر تا 25) نمره تقریری از (صفر تا 15) نمره دهده میشود .
ماده (314) در امتحان سالانه نمده تحریری از (صفرتا 40 ) و تقریری از (صفر تا 20) داده میشود که جمع نمرات تحریری و تقریری نره نهائی مضمون در امتحان مضمون در امتحان (60) نمره است .
ماده (315) از مضامین که تنها امتحان تقریری تحریری یا عملی گرفته میشود در امتحان وسط سال (از صفرتا 40) و در امتحان سالانه ( از صفر تا 60) نمره داده میشود. مجموع نمرات امتخان وسطی با امتحان سالانه در ستون نهائی از (100نمرده ) در هریک از مضامین محاسبه میگردد.
ماده (316) هرگاه شاگردی در امتحان وسط سال و سالانه باالفعل در نقل گرفته میشود که ورقه نقل آن مستند باشد برای شاگرد در همان مضمون صفر داده میشود .
ماده (317) برای نقل دهنده و نقل کننده در صورتی که نقل دادن و نقل گرفتن آنان مستند باسد صفر داده میشود.
ماده (318) نمره نهذیب برای شاگرد از صنف (1-6) از نگران صنف در حضور هئیات تدریسی مکتب در امتحان وسط سال از (40) و در امتحان سالانه از (60) نمره داده میشود . در تنقیص نمره تهذیب در امتحان وسطی وسالانه مواد آتی در نظر گرفته میشود .
1-    از پنج روز غیرحاضری یک نمره تهذیب کم میشود .
2-    در اعطای نمره تهذیب داشتن نظافت ، پیروی از مقررات مکتب ، حفاظت سامان آلات و لوازم مکتب ، روحیه همکاری و طرز پیشآمد شاگردان در مقابل معلمین ، هئیات تدریسی مکتب و همصنفان ، استعمال مواد مخدر و مسکر، معتاد شدن به فساد اخلاق و سایر مسایل غیر شرعی و اجتماعی تاثیر دارد .
ماده (319) درجه بندی امتحان شاگردان درصنف به اساس مجموع نمرات مضامین صورت میگیرد ، در صورتیکه دو یا چند شاگردان مجموع نمرات شان باهم مساوی باشد، درجه بلند تر شاگردی که ایام حاضری آن بیشتر باشد داده میشود . اگرایام حاضری آنها نیز مطابقت داشت بر حسب درجه ، سال گذشته آنها درجه بندی میگردد اسم هر کدام آنها که به دفتر حاضرری ماقبل باشد ، درجه بلند به آن داده میشود .
ماده (320) درجه بندی شاگردان غیر مسلمان که مضامین علوم دینی را امتحان نمی دهند به اساس فورمول ذیل صورت میگیرد .
•    تعداد مضامین صنف مربوطه .
•    مجموع نمرات شاگرد غیر مسلمان .
تعداد مضامین شاگردان غیرمسلمان :
تعداد مضامین صنف مربوط ضرب مجموع نمرات شاگردغیر مسلمان به تعداد مضامین شاگرد.
ماده (321) تعداد مضامین صنف مربوط ضرب مجموع نرات شاگرد غیر مسلمان به تعداد مضامین شاگرد .
ماده (322) شاگردانیکه در امتحان معذرتی مشروط میشوند ، امتحان مشروطی آن در دو هفته اول سال تعلیمی جدید گرفته میشود.
ماده (323) شاگردانی که در یک الی سه مضمون کمتر از 40 نمره اخذ ولی نصف مجموعه را تکمیل نموده باشند مشروط همان مضمون یا مضمون یا مضامین شناخته میشوند . اگر در اظافه از سه مضمن کمتر از 40 نمره اخذ نمایند ، ناکام محسوب میشوند.
ماده (324) نمره امتحان اشروطی هر مظموم با نمره وسط سال جمع نشده بلکه شاگردان مشروط با اخذ 40 نمره از 100 نمره کامیاب شمرده میشود.
ماده (325) شاگردانیکه نصف مجموعه را تکمیل نکرده و در تمام مضامین کامیان باشد ناکام نصف مجموعه شناخته میشود.
ماده (326) شاگردانی صنوف اول الی شش وقتی کامیاب امتحان نهائی شناخته میشوند که (50 % ) مجموعه نمرات را در امتحان وسطی و سالانه تکمیل کرده و در هر یک ازمضامین حد اقل (40) نمره اخذ و در صنف ششم تهذیب آنها از 50 نمره کم نباشد.
ماده (327) اوسط عمومی برای درجه بندی شهادتنامه و تثبیت استحقاق امتحان لیاقت شاگردان از جمع نتایج نهائی مضامین مربوط تقسیم بر تعداد مضامین بر تعداد ذیل حاصیل میگردد.
الف : اوسط عمومی از (85 تا100) درجه اعلی .
 ب :  اوسط عمومی از (70 تا 84) درجه عالی .
 ج :  اوسط عمومی از (50 تا 70) درجه خوب .
ماده (328) شاگردان مشروط و معذرتی درصورت کامیابی شامل درجه بندی صنف بالا تر نمیشود.
 
شرایط شمول در امتحان :
ماده (329) شاگردانی جدید الشمول صنف اول با اکمال 50 % حاضری وسایر شاگردان از صنف دوم الی صنف ششم با اکمال 70 % حاضری ایام تعلیمی شامل امتحان سالانه شده میتوانند.

ماده (330) عذر معقول عبارت است از :
الف : مریضی ،  رخصتی یومیه ، مریضی دوامدار با تصدیق داکتر ريال با تصدیق شخص ، مسؤول قریه در حالیکه داکتر نباشد.
  ب :  حادثه ترافیکی با تصدیق شعبه مربوطه .
  ج :  فوت اقارب نزریک .
   د :  حریق ، سیل و زلزله .
 هـ :  حوادث غیر مترقبه .
  و :  سفر به خارج .
ماده (331) عدم اکمال 50 % حاضری ایام سال تعلیمی رخصتی و مریضی غیابت از درس بوده و به هیچ صورت شاگردان شامل امتحان سالانه شده نمتوانند.
ماده (332) شاگرد درصورت غیابت عذر غیر معقول در امتحان وسط سال و سالانه در مضمون مربوط غیر حاضرمیگردد.
ماده (333) شاگردانیکه در جریان امتحان وسط سال بنابر عذر معقول شامل امتحان شده نتوانند بعد از ارائیه تصدیق قناعت اداره مکتب را فراهم کند امتحان چنین شاگردان بعد از ختم رخصتی وسط سال درمدت (10) روز اخذ میگردد.
ماده (334) اگر شاگرد بازهم بنا بر عذر معقول بعد از  رخصتی وسط سال حاضرامتتحان معذرتی شده نتواند .
الف : مضامین را امتحان نداده است به نمره امتحان سالنه وی اکتفا و از 100 نمره دهده شود .
  ب : مضامین را که شاگرد در وسط سال امتحان داده است در نمره وسط سال با سالانه آن محاسبه میگردد.
ماده (335) اگر شاگرد به امتحان معذرتی حاظر شده نتواند در همان مضمون ناکام شناخته می شود .
ماده (336) هرگاه شاگرد درجریان امتحان سالنه بنابر عذر معقول حاضر شده نتواند و معذرت وی مستند شاگردان مشروط یکجا گرفته میشود.
ماده (337) شاگردانی که قبل از شروع امتحان سالانه از مکاتب سرد سیر و یا نهایت سرد به مکاتب گرمسیر و یا عکس آن سه پارچه تبدیلی اخذ مینمایند درصورتی که 70 % حاضری را در مکتب اولی تکمیل کرده باشند، امتحان سالانه شاگردان مذکور در 10 روز اول شمول شان در مکتب دومی گرفته میشود . درصورت موقعیت به صنف بالا ارتقا مینماید . امتحان وسط سال چنین شاگردان در صورت مؤفقیت به صنف بالا ارتقا مینماید . امتحان وسط سال چنین شاگردان درصورتی که 70 % حاضری سال تعلیمی مکتب دومی را تکمیل نمایند در وقت امتحان وسط سال و امتحاغن سالنه شان دروقت امتحان سالنه مکتب دومی اخذ میگردد.
ماده (338) شاگردانی که قبل یا بعد از امتحان سالانه از مکتب گرمسیر به مکاتب سردسیر و عکس آن در چنین وقت سال سه پارچه تبدیلی اخذ میدارند که فیصدی معینی حاضری شان درمکتب دومی تکمیل نگردیده الکه صرف 50 % حاضری سال تعلیمی مکتب دومی را تکمیل می نمایند. امتحان وسط سال این گونه شاگردان عین امتحان سالانه شان در دوهفته قبل از شروع سال تعلیمی جدید گرفته میشود.
ماده (339) هرگاه شاگردان مشروط و یا معذرتی بعد از ختم امتحان سالانه از مکتب گرمسیر به مکتب سردسیر و یا عکس آن سه پارچه تبدیلی اخذ میدارد ، امتحان مشروطی و معذرتی پنج روز بعد از وصول سه پارچه در مکتب دومی اخذ گردیده درصورت موفقیت به صنف بالا ارتقا و حاضری همچو شاگردان از تاریخ وصول سه پارچه محاسبه میشود .
ماده (340) فیصدی ضوابط حاضری شاگردان جدیدالشمولان صنف دوم الی ششم از تاریخ شمولیت شان به مکتب محاسبه میگردد.
 
مکلفیت ها
ماده (341) اداره مکتب مکلف است قبل از امتحان ذریعه مجلس معلمین هئیات سه نفری را غرض تطبیق ضوابط حاضری شاگردان و ترقی تعلیم از جمله معلیمین مجرب تعیین نماید .
ماده (342) تقسیم اوقات امتحان یک هفته قبل طوری ترتیب گردد که در یک روز یک یا دو مضمون در صنف امتحان گرفته شود . و مضامین مشکل پیهم نباشد . تقسیم اوقات بعد از ملاحظه شد آمر ومهر مکتب به جای معینه نصب میگردد.
ماده (343) تقسیم اوقات امتحان معذرتی و مشروطی ده روز قبل از امتحان طبق این ماده ترتیب داده شود .
ماده (344) شقه های مضمون وار قبل از امتحان توسط نگران صنف به صورت خوانا بدون قلم خورده گی نام نویس و امضأ گردد.
ماده(345) شقه نمرات امتحان وسط سال و سالانه قبل از توزیع به معلمین از طرف اداره مکتب (سرمعلم و آمر) امضا و مهر گردیده توسط نظارت کننده گان قبل و بعد از امتحان ملاحظه شد گردد.
ماده (346) شقه ضوابط حاضری شاگردان توسط نگران صنف یک روز قبل از آغاز امتحان ترتیب و بدون هرگونه نواقص بعد از امضا وتأئید هیات سه نفر بقبیق حاضری به اداره مکتب تسلیم که ذریعه آن شاگردان شامل و محروم امتحان سالانه به اداره مکتب اطلاع و اطمینان داده میشود.
ماده (347) معلمین مضمون طرح و ترتیب سوالها ، مفردات پروگرام ، سویه و فهم شاگردان را مد نظر داشته باشد. و آمر دیپارتمنت با سر معلم با در تدقیق آن همکاری نمایند.
ماده (348) معلمان سوالات امتحان سالانه را طوری ترتیب نمایند که 40 % سوالهای مربوط پروگرام درسی قبل از امتحان وسطی و 60 % سوالها مربوط به دروس بعد از امتحان وسطی مطرح میگردد.
ماده (349) ساولهای تحریری یک هفته قبل از آغاز امتحان ترتیب و به اداره مکتب سپرده میشود . اداره مکتب درصورت لزوم دید حق تعدیل سوالها را تحت نظر آمر دیپار تمنت یا سر معلم دارند.
ماده (350) در امتحان وسطی و سالانه یک نفر ممیز درهر مضمون حتی الامکان مطابق رشته تحصیلی و سابقه تدریس جهت مراقبت و کنترول از صحنه امتحان از طرف اداره مکتب تعیین گردد.
ماده (351) صحنه امتحان طوری ترتیب و تنظیم گردد که زمینه نقل به شاگردان فراهم نباشد و بدون اشخاص موظف اجازه  ورود به صحنه امتحان به دیگر اشخاص داده نشود.
ماده (352) اوراق تحریری مضامین در امتخان وسطی وسالانه در اثنای امتحان از طرف اداره مکتب تمهر و نشانی گردیده و توسط ممیز نیز در داخل صنف امضا گردد. نمرات امتحان وسط سال وسالانه به حروف و عدد در پارچه های امتحان به صورت واضح وخوانا درج و توسط ممتحنین امضا شود.
ماده (353) معلم مضمون مکلف است درهمان روز امتحان نمرات را به صورت خوانا و درست بدون قلم خوردگی و ترش به عدد و حروف درج شقه مربوط نموده و در اخیر شقه مربوط شرح فوق را  به صورت مکمل (تعداد داخله ، شامل امتحان ، کامیاب ، ناکام و غایب امتحان ) تحریر و در آن ممتحن و ممیز امضا و به اداره مکتب تسلیم دهند.
تا بعد از ملاحظه شد آمر مکتب نگران صنف نمرات را درهمان روز ثبت نتایج نماید.
ماده (354) نگران صنف مکلف است تا نمرات امتحان وسطی وسالنه شاگردان را بدون هر گونه نواقص از شقه های مضامین مربوط روزانه درج جدول نتایج ساخته و ختم محاسبه نتیجه گیری و درجه بندی نموده به دسترس هئیات موظف تطبیق و تدقیق قرار بدهد .
ماده (355) اداره مکتب مکلف است تا توسط هئیات سه نفری شقه های مضمونوار را با جدول های ثبت سوانح تطبیق و محاسبه نمرات را تدقیق نموده نظر ، تدقیق و امضا هئیات را در جدول نتایج اخذ نماید.
ماده (356) تعد از تطبیق و تدقیق جدول نتایج نمرات امتحان وسطی و سالانه نهائی و نتیجه امتحان درجه صنفی و ضوابط حاضری توسط نگران صنف درج اطلاع نامه های شاگردان گردیده از صحبت آن امضا و به اداره مکتب بسپارد تا بعد از امضا و مهر در ظرف یک هفته بعد از ختم امتحان به شاگردان توزیع شود (قبل از تطبیق و تدقیق نتایج اطلاعنامه به ترتی وتوزیع شده نمیتواند.
ماده (357) نگران صنف موظف است تا ازروی ثبت نتایج تطبیق و تدقیق شده نمرات را نهائی را بدون قلم خورده گی و تراش در کارت سوانح شاگردان درج و امضا نموده توسط آمر مکتب تائید گردد.
ماده( 359) یک نقل جدول نتایج و شهرت شاگردان فارغ دوره ابتدائی را از طریق ریاست معارف مربوطه بعد از رفع هر گونه نوقص درظرف یکماه به ریاست تدریسات ابتدائی جهت تائید گسیل نماید.
ماده (360) پارچه های تحریری الی یک سال شقه های نمرات امتحان الی یک سال درمکتب حفظ گردیده بعدا توسط هئیات سه نفری حریق میگردد و جدول نتایج از جمله اسناد دایمی مکتب میباشد.
ماده (361) معلمین مکلف اند جهت تجدید نظر پارچه های تحریری و اکمال سایر موضوعات مربوط تا دوهفته بعد از ختم سالانه درمکاتب مربوط حاضر باشند.


فصل یازدهم - تجدید نظر پارچه :
ماده (362) تجدید نظر پارچه نظر پارچه های امتحان (                                   ) تحریری و شاگردان صنوف اول الی سوم صورت نمیگیرد.
ماده (363) شاگردانی که به نمرات پارچه ها ی تحریری امتحان سالانه معذرتی و مشروطی خود قناعت نداشته باشند پارچه ها را توسط هئیات سه نفری در ظرف سه روز تجدید نظر میگردد.
ماده (364) هئیات تجدید نظر عبارت اند از معلم مضمون و دو نفر هئیات تدریسی که با هدایت تحریری اداره مکتب تعیین و در مضمون که تجدید نظر میشود معلومات و سابقه درسی کافی داشته باشد.
ماده (365) پارچه های تحریری امتحان سالانه شاگردان صنوف چهار م الی ششم تا سه مضمون در صورتی تجدید نظر میشود که شاگردان شکایت خود را تحریری بعد از ابلاغ نتایج الی سه روز به اداره مکتب بسپارند و بعد از انقضای سه روز هیچ نوع حق شکایت را در مورد تجدید نظر پارچه های امتحان تحریری شنیده نمیشود . اگر درمضمون اول تجدید نظر شاگرد مستحق نمره نشد از تجدید نظر مضامین بعدی صرف نظر میشود .
ماده (366) در تجدید نظر پارچه های تحریری اشتراک و قناعت معلم مضمون شرط است اگر احیانا نظر معلم مضمون و هئیات تجدید نظر موافق نباشد موضوع به ریاست معارف مربوطه ارجاع گردد نظر هئیات ثانی قاطع است .
ماده (367) اگر پارچه های تجدید نظر شده شاگردان مستحق نمره نشد بنابر لزوم دید هئیت اداره از دو الی ده پاینت تهذیب شاگرد را بکاهد .
ماده (368) هرگاه تفاوت در بین نمره اولی معلم و نمره بعد از تجدید نظر به نقص و نفع شاگرد باشد معلم مذکور قرار ذیل مجازا ت میشود .
الف :  از پنج الی ده نمره توصیه .
  ب :  ازده الی بیست نمره اخطار .
   ج :  اضافه از بیست نمره کسر معاش (از یک الی سه روز) .
ماده (369) در صورتی که تجدید نظر به شاگرد نمره خلاف لیاقت داده باشند در آن صورت به هریک از اعضأ هئیات تجدید نظر طبق ماده (345) این لایحه جزا تعیین میگردد.
ماده (370) اداره مکاتب نمرات تجدید نظر شده را در جدول نتایج مربوطه معامله و لست آن شاگردان را با نمرات ماقبل و ما بعد از تجدید نظر د رمضامین مربوط به ریاست معارف ضم جدول گسیل دارند.

امتحان سویه و لیاقت :
ماده (371) اشخاص که پروگرام ابتدائی را بصورت خصوصی تعقیب کرده اند و یا شاگردانی که نسبت معاذیر از مکتب خارج شده باشند و آماده گی امتحان سویه به یکی از صنوف ابندائی الی صنوف ششم باشند امتحان از آنها گرفته شده میتواند.
ماده (372) امتحان سویه با در نظر داشت محتویات پروگرام صنف مربوط در موقع امتحان سالانه و امتحان مشروطی و معذرتی گرفته میشود.
ماده (373) نمره امتحان سویه و لیاقت در هر مضمون از  صد محاسبه گردیده و نتیجه آن طبق ماده (325) و (326) این لایحه مرعی الاجرا است .
ماده (374) شاگردانیکه بر حسب لیاقت تیک صنف بالا تر را امتحان نیدهند دارای اوسط عمومی به درجه اعلی طبق ماده (327) این لایحه از صنف دوم الی ششم (شمول صنف ششم ) هر گاه درمکتب صنف هفتم نباشد درمکتب دومی شاگرد میتواند امتحان لیاقت را سپری نماید . جین امتحان مشروطی و معذرتی امتحان لیاقت سپری کرده میتواند درصورت کامیابی داخل درجه بندی صنف بالاتر نمیشود.
ماده (375) پارچه های امتحان لیاقت وسویه توسط اداره مکتب مهر ونشانی گردیده بعد از امتحان درهمان روز توسط ممتحن و ممیز نمره داده شده توسط هئیت سه نفری تدقیق و نمره در فورم معینه درج میگردد.
ماده (376) نمرات امتحان سویه و لیاقت شاگردانی که امتحان سپری کرده باشند از طریق اداره مکتب طور سه نقله در فورمه معینه نمرات شان درج و بعد از تدقیق هئیت منتخب بانصب فوتو و مهر و امضا آمر اداره غرض کنتر ول ومیظوری به ریاست معارف مربوطه ارسال گردد و یک نقل فورمه غرض ثبت به ریاست تدریسات ابتدائی ارسال گردد.
ماده (377) اشخاصی که امتحان سویه میدهند اگرد سن شان طبق لایحه شمول به مکتب مساعد باشد بع از کامیابی رسما شامل مکتب شده میتوانند در غیر آن تصدیق همان صنف برای شان داده میشود.
ماده (378) امتحان سویه و لیاقت مشروطی و معذرتی ندارد.
ماده (379) این لایحه درتمامی مکاتب دوره ابتدائی از صنف اول الی ششم مرعی الاجرا است .
ماده (380) با انفاذ این للایحه لوایح قبلی در رابطه به امتحان دوره ابتدائی ملغی قرارداده میشود .

نظارت کننده گان مکاتب
احکام عمومی
ماده (381) این لایحه به منظور تطبیق و تعمیل متوازن و یکسال تعلیمات ابتدائی درسرتاسر کشور . تعمیم و گسترش تجارب نیک و پسندیده معلمان و سایر کارکنان عرصه تعلیمی و تربیتی ، تطبیق عملیه مطلوب آموزش مؤثریت پروگرام های درسی بالا بردن مهارت های مسلکی معلمان و منسوبین مکاتب تعلیمات ابتدائی و طرز بکار انداختن مطلوب مواد ممد درسی وضع شده است .
ماده (382) نظارت تعلیمی و تربیتی عبارت از قابلیت ها و آمادگی برای رهنمائی معلمین و منسوبین در رابطه به عملیه تعلیمی و تربیتی میباشد و شامل ارتقای مهارت های مسلکی معلمین انتخاب و تجدید نظر اهداف تعلیمی و تر بیتی مواد و وسایل درسی و ارزیابی عملیه آموزش میگردد و مشاهده مستقیم و دقیق فعالیتهای معلم و شاگردان را درجریان درس بر دارد .
ماده (383) نظارت کننده تعلیمی و تربیتی شخص است که پیرامون اهداف نصاب تعلیمی و تربیتی و ساختار مکاتب تعلیمات ابتدائی ، اصول عمومی و اختصاصی تدریسی معلومات کافی داشته باشد قدرت و توانمندی رهبری و کنترول از اجرای وظایف سپرده شده را دارا بوده و در تطبیق پلان های تعلیمی و تربیتی محتویات کتب درسی و ار تقای متداوم سطح آموزش معلمی و شاگردان و کار برد سالم مواد ممد در سی سهم فعال و اثر مند گیرد.
ماده (384) اعضای علمی ریاست تدریسات ابتدائی نظارت کننده گان تعلیمی و تربیتی مرکزی و اعضای عملی ریاست های معارف شهر کابل و ولایات نظارت کننده کان مکاتب اند.

اوصاف ، شرایط و معیار تعیین کننده :
ماده (385) اوصاف .
1-  دارای اخلق حمیده و اوصاف پسندیده اسلامی باشد .
2-  با دانش و خیر خواه باشد و اسرار اداره را حفظ کند .
3-  پابندی با وظیفه داشته و قدرت ابتکار و نو آوری را داشته باشد.
4-  توانائی دقیق پلان و انجام وظایف را به نحو مطلوب دارا باشد .
5-  درجهت ارتقای سطح دانش علمی و مسلکی خویش مداوما سعی همه جانبه نمایند.
6-  امورات را به صورت درست تنظیم و روحیه همکاری و تعاون همه جانبه را در هر مکتب بوجود آورد.
7-  به پرپروگرام های درسی مکاتب آشنا باشد و روشهای مختلف درسی را به نحو شایسته بداند .
8-  به اهداف و ساختار تعلیم و تربیه آشنا بوده ، قوانین ، مقرره ها ، اساسنامه ها ، لوایح ، طرزالعمل ها و هدایت مربوط به وظیفه را کاملا بداند.
9-  در رشته اختصاصی خود وارد بوده ، روشهای عمومی و خصوصی تدریس را بفهمد.
10- به تغییراتیکه درسیستم پلان و پروگرام های درسی وارد میشود معلومات لازم وضروری را کسب نماید .
ماده (386) شرایط:
1-    نظارت کننده مرکزی دارای درجه تحصیلی حد اقل صنف 14 باشد و نظارت کننده مکاتب دارای درجه تحصیل صنف 12 و یا فارغ یکی از موسیسات تربیه معلم باشد.
2-    درامور تعلیمی و تربیتی حد اقل پنج سال خدمت کرده باشد و به یکی از لسانهای خارجی آشنا باشد.
ماده (387) نورم تعیین وظایف نظارت کننده مکاتب :
1-    درشهر ومراکز ولایات  80 – 90 شعبه یک نظارت کننده .
2-    دراطراف ولایات 50 – 70 شعبه یک نظارت کننده .
3-    نظارت کننده گان با حفظ حقوق معلمی مقرر میشود .
4-    در ریاست های معارف ولایات یک نفر بنام آمر نظارت با حفظ حقوق معلمی مقرر و معاون آن 5- هم از جمله اعضای نظارت باشند.   

وظایف نظارت کننده گان مکاتب:
ماده (388) نظارت کننده گان مکاتب نام ، موقعیت ، نوعیت و فاصله مکاتب مربوط را از ریاست با تعداد احصائیه شاگردان و معلمین ، درجه تحصیل ، رشته تحصیل ، مدت کار و سایر خصوصیات آمر، سرمعلم و  معلمین را با خود داشته باشد.
ماده (389) در طول سال تعلیمی درحالت عادی سه مرتبه ازمکاتب مربوط خود بازدید بعمل آوردند.
مرحله اول و دوم بازدید بیشتر جنبه کمک و رهنمائی را داشته در مرحله سوم امور تدریسی و سایر امور مکاتب را به اساس این لایحه ارزیابی میگردد.
ماده (390) بازدید اول از شروع سال تعلیمی آغاز میگردد و نظارت کننده درین بازدید نکته های ذیل را مد نظر گیرد.
1-    هدایات قبلی تدریسی را به صورت دقیق بررسی و تعقیب نماید.
2-    تقسیم اوقات هفته وار درسی را نظر به رشته تحصیل و مکلفیت معلمین و صورت صنف بندی را نظربه وضع تعمیر مکتب تحت مطالعه قرار میدهد و در صورت لزوم تغییرات مثبت را به آمر مکتب مشوره میدهد.
3-    اجراأت اداره مکتب را درمورد آوزدن به موقع  کتب ، مواد و ممد درسی و تطبیق طرزالعمل توزیع و جمع آوری کتب درسی از نظر گذشتانده و رهنمائی مینمایند.
4-    تعداد جدید الشمولان صنف اول را با مقایسه سال  گذشته و جدید الشمولان سایر دوره هارا در روشنائی لوایح مطالعه نموده در صورت داشتن وقت کتابهای حاضری همه شاگردان از چند صنف را به شکل نمونه ئی با کتاب اساس مقایسه ، نقایص را بر ملا و جهت اصلاح آن به سر معلم وظیفه میدهد هم چنان درمورد شاگردان فارغ ، خارج ، تبدیلی ، متوفی نظر اندازی نظر اندازی نموده رهنمائی مینماید.
5-    مکلفیتهای کار آمرین دیپارتمنت ها ، پلان کار معلمان و نگرانهای صنف را بصورت دقیق از نظر گذشتانده و رهنمائی مینماید.
6-    کارت سوانح شاگران را بیرون نویس و در رفع آن سرمعلم و نگران های صنوف را رهنمای میکند.
7-    سوابق شاگردان نقل مکانی و سه پارچه های تبدیلی آنها را مطالعه ، خلاها رابرجسته و برای رفع آن به اشخاص مسؤل هدایت بدهد.
8-    پلانهای فعالیت های ماورای درسی و مصروفیت های سالم شاگردان را از نزدیک می بیند و برای بهبود و غنای آن مشوره های لازم میدهد.
9-    از تطبیق یکسان مفردات پروگرام درسی در مکاتب مربوط وارسی و در مورد تطبیق بهتر آن هدایت لازم دهد.
10-     از تطبیق یکسان تمام اسناد تعلیمی از قبیل لوایح ، طرزالعمل ها ، رهنمود ها و متحدالمال ها وارسی و رهنمائی نماید.
11-     طرز استفاده سالم کیتهای ساینس مواد ممد درسی و کتب ، کتابخانه ها را بصورت دقیق مشاهده نماید.
12-     در مورد نظارت عمومی مکتب و حفظ الصحه شاگردان اطمینان حاصیل نموده توجه تمام منسوبین مکتب را درین زمینه جلب نماید.
13-     در هنگام بازدید هرگاه به موضوعاتی که قانونا درحیطه صالاحیت نظارت کننده گان موظف نباشد برخورد قانونی نمایند، جریان را به صورت رسمی به ریاست معارف و سایرمراجع مربوط اطلاع بدهد.
14-     نظریات و پیشنهادات سالم معلمان و سایر منسوبین مکتب را در مورد کتب ، مود درسی جمع آوری و آن را از طریق ریاست معلرف مربوط به ریاست تدریسات ابتدائی وزارت معارف انتقال بدهد.
15-     اجراأت اداره را در مورد مطالبات رسمی که از کتب صورت گرفته مشاهده میکند.
16-     پارچه های امتحان سویه و لیاقت شاگردان رابصورت عمومی وارسی مینماید.
17-     پارچه های امتحان سالانه بعضی مضامین را با شقه و جدول عمومی به صورت قیدی تطبیق مینماید.
18-     وضع آب آشامیدنی ، ترمیم تعمیر ، میز و چوکی شاگردان ، نگهداری کتب درسی و سایر مواد مکتب را از نزدیک مشاهده نموده و درزمینه رهنمودهای مشخص بدهد.
19-     موجودات کتاب اساس ، کتاب اطالاع ، کتاب مجلس معلمین ، کتاب معاینه عمومی و معاینه آمر مکتب ، کتاب توزیف سامان، کتاب اندراج و کتاب ثبت واقعات ، کتاب ترقی تعلیم ، کتاب حاضری شاگردان ، کتاب سه پارچه و کتاب ثبت تقسیم اوقات ، کتاب ثبت هدایات، کتاب مفاهمه با اولیای شاگردان و سایر کتاب ضروری را مشدهده نموده و به آمر مکتب و منسوبین هدایت همه جانبه بدهد.
20-     در صورت مساعدت شرایط از اولیای شاگردان و سایر مسؤلین منطقه تحت نظارت خود دعوت به عمل میآورد و همکاری آنها را در بهبود وضع آموزشی و تقویه بنیه مادی مکتب میخواهد.
21-     مجالس مشورتی با آمرین و اعضای دیپارتمنت ها به منظور هماهنگ ساختن فعالیت های مسلکی و بهبود عملی آموزش هم چنان نحوه طرح ، ترتیب و تطبیق پلانهای تقویمی ، موضوعی و درسی را طبق مقررات پروگرام درسی نظر به پلان تعلیمی دایر و هدایت لازمه را ارائیه میدارد.
22-    در ختم بازدید با هئیات اداری و تدریسی مکتب جلسه دایر، نواقص ، خوبی ها را روشن و برجسته ساخته و تشریک مساعی شان را در رفع نواقص و بهبود وضع مکتب جلب مینماید.
23-    کار و فعالیت خود را بصورت مختصر درکتاب معاینه درج میکند.
ماده (391) بازدید دوم نظارت کننده از مکاتب از شروع ماه چهارم سال تعلیمی آغاز میگردد و شامل این موضوعات میباشد.
1-    تطبیق هدایات و رهنمودهای قبلی آچه را که در کتاب معاینه درج کرده بود مشاهده و تعقیب مینمایید.
2-    از طرز دروس شاگردان و کار معلمین درصنف ارزیابی بعمل می آورد.
3-    تطبیق مفردات کتب درسی و اندازه خوانده شده را با درنظر داشت وقت سپری شده وارسی نماید.
4-    پلانهای درسی معلمین را مشاهده نموده در تنظیم درست آن ایشان را یاری میرساند.
5-    اساسات عمده پلان درسی را به معلمان توضیح و درس نمونه ئی میدهد و در ختم درس بالای نکات قوی و ضعیف درس مناقشه را به را ه میندازد.
6-    در مورد استفاده از مواد محیطی در عمل تدریس معلمان مربوط رهنمائی نماید.
7-    از اصورت دادن کار خانگی معلمین برای شاگردان کنترول به عمل آورد.
8-    کارمعلمین وسایر منسوبین را با شاگردان ضعیف وشیوه ها و روشهای آن وارسی و در زمینه خود نیز رهنمودها میدهد .
9-    موضوع استفاده از کتب درسی مواد ممد درسی و کتابخانه را مکررا بررسی و کار اداره مکتب و هئیات تدریسی را در غنامندی آن مطالعه میکند.
10-     پلان های درسی معلمین را با کتاب ترقی تعلیم و کتاب حاضری مقایسه و تطبیق نموده و کار هئیات اداری را در مورد میبیند.
11-     فعالیت های ماورای درسی و مصروفیت های سالم شاگردان و کار های هئیات اداری و تدریسی در مورد دیده میشود برای بهبود آن رهنمای میگردد.
12-     شیوه های جلوگیری از ضایعات درسی ، پر کردن ساعات درسی معلمان غایب در یک روز معینه و دادن ساعات درسی معلمین کمبود بصورت حق الزحمه و سایر معلمین وارسی میگردد.
13-     فعالیت های منسوبین مکتب را طبق تصویب مجلس معلمان مورد مطالعه قرار داده برای بهبود آنها رهنمائی مینماید.
14-     از وظایف روز مره معلمین درنظم و دسپلین مکتب وارسی کند.
15-     در مورد کمکهای که به مکتب صورت گرفته است ، آیا طبق موازین مراتب این کمک ها طی شده یا خیر؟
16-     در صورت عدم آن موضوع را به صورت مستند به مقامات ذیصلاح رسما اطلاع میدهد.
17-     مشکلات را که حل آن به مردم محیط ار تباط داره تشخیص و برای رفع آن به مشوره مسؤلین و اشخاص معارف دوست منطقه را دعوت و همکاری آنها را در مورد مطالبه مینماید.
18-     کار مسؤلین را در مورد تعلیم وتر بیه مطالعه ، ودر راپور خود از آن انعکاس میدهد .
19-    در ختم بازدید با هئیات تدریسی و اداری تشکیل جلسه داده ، خوبی ها و نواقص کار را در جلسه برجلسه ساخته و در رفع مشکلات همکاری همه منسوبین مربوط را جلب مینماید.
20-    صورت فعالیت و اجرای أت خود را بطور فشرده در کتا ب معاینه درج نماید.
ماده (392) مرحله سوم باز دید نظارت کننده در سه ماه اخیرسال تعلیمی عملی گردد که کار معلمین ، سرمعلم ، آمر و سایر منسوبین مکاتب را ارزیابی میکند و در صورت موجودیت نواقص خلاف مقررات موضوع را در گزارش مرتبه خود انعکاس داده و جهت بررسی بیشتر به مراجع صلاحیت دار تفویض مینماید.

در ارزیابی نکات ذیل را در نظر گیرد:
1-    دوسیه های ارزیابی دوماه قبل از شروع سال تعلیمی جدید به صورت مکمل ترتیب و به کمیسیون تدقیق که مرکب از معاون تدریسی ، آمر نظارت و دو نفر نظارت کننده سابقه دار مجرب سپرده و کمیسیون درعرصه یکماه آن را تدقیق و موضوعات قابل هدایت را به مکاتب خبر میدهد.
2-    هرگاه در دوسیه های ارزیابی تدریس معلم ، مکافات و مجازات متوجه معلم میشود بعد از منظوری مقامات با صلاحیت طرف تطبیق قرار گرفته جهت درج به دفتر سوانح آنان رسما اطلاع بدهند.
ماده (394) به منظور ارزیابی عملیه تدریس ، معلمین و آموزش شاگردان نظارت کننده ریاست های معارف اساس ذیل را در نظر گیرند.
1-    ارزیابی عملیه تدریس معلم در داخل صنف طبق صفحه اول فورمه ارزیابی معلم .
2-    ارزیابی معلم از نگاه سویه تعلیمی شاگردانش طبق محتوای صفحه 2 فورمه ارزیابی معلم .
ماده (395)
1-    از دوره اول مکاتب ابتدائی (اصول صنفی) ارزیابی کار معلم از نگاه سویه تعلیمی شاگردانش صورت میگیرد که از تمام شاگردان امتحان تحریری بخصوص در مضمون های لسان ، حساب ، خط ، و علوم دینی اخذ میگردد. مجموع نمرات شاگردان را تقسیم تعاد آن ها نموده خارج قسمت عبارت از نمره موفقیت معلم از بابت شاگردانش می باشد.
2-    در دوره دوم ابتدائی که تدریس به صورت اصول مضمون وار صورت میگیرد و از یک مضمون اساسی یک معلم بصورت قیدی از یک تعداد اعلا، اوسط و ادنا در یک صنف به مشوره معلم در جه بندی در کتاب صنف حاضری صنف مربوط امتحان تحریری اخذ میگردد. مجموعه نمرات تقسیم تعداد شاگردان شامل امتحان شده اوسط نمره عبارت از نمره موفقیت معلم از لحاظ شاگردان است .
3-    نظارت کننده باید در ساختن سوالها دقت لازم را به خرچ داده تا از درس های خوانده شده بصورت مختصر بسازد و تعداد سوالها و ارایه نمرات طبق لایحه امتحان در مضمون های زبان و هندسه پنج پنج سوال و درسایر مضامین 10 سوال گروپ پنج سواله 20 نمره و برای هر سوال گروپ 10 سواله ده نمره مد نظر گرفته شود.
ماده (396) تعیین نمره لیاقت معلم :
1-    برای تعیین نمره لیاقت معلم نظارت کننده باید عملیه تدریس یک معلم را برای یک ساعت درسی طبق محتویات ضفحه اول ، فورم ارزیابی معلم مورد ارزیابی قرار دهد و برای هریک از معیارهای 25 گانه 4 نمره مد نظر گرفته شود.
2-    برای دریافت نتیجه نهائی ارزیابی کار معلم نمره لیاقت شاگردان بانمره لیاقت معلم جمع و بر 2 تقسیم گردد.
ماده (397) مکافات و مجازات معلمین :
1-    در صورت گرفتن نمره 85 تا 100 تقدیر نامه پیشنهاد میگردد.
2-    در صورت گرفتن نمره 65 تا 84 الی یک ماه معاش بخششی پیشنهاد میگردد.
3-    نمره 50 تا 64 مکافات و مجازات ندارد بلکه ایفای وظیفه است .
4-    نمره 40 تا 49 توصیه است .
5-    نمره 30 تا 39 اخطار است.
6-    نمره 20 تا 29 یک روز کسر معاش .
7-    نمره 10 تا 19 دو روز کسرمعاش .
8-    نمره 1 تا 9 مرتبه اول پنج روز کسر معاش .
9-    هرگاه معلم درسال دوم ارزیابی بازهم نمره فقره 7، 6، و 8  را اخذ نماید از وظیفه معلمی منفصل میگردد.
ماده (398) نظارت کننده در ختم ارزیابی نظر اصلاحی خویش را راجع به تمام امور مکتب در کتاب معاینه بنویسد. وهم آنچه را ایجاب میکند به ریاست معارف رسما خبر میدهد.


فصل دوازدهم - کمیته های شش گانه
احکام عمومی


مقدمه : کمیته های شش گانه در مکاتب برای بهبود پروسه آموزش و پرورش ایجاد گردیده که بخش های اساسی کارهای تعلیمی و تربیتی را در بر میگیرد و زمینه های خوبی را برای رشد استعداد های شاگردان مساعد ساخته ، و ظایف و اهداف مشترک میباشد . این کمیته ها به اساس پلان مرتبه برای یک سال تعلیمی ترتیب میگردد تحت نظر شورای پیداگوژی فعالیت مینماید.
هر کمیته دارای رئیس ، معاون و چهار نفر اعضا میباشد . هرگاه رئیس کمیته قبل از ظهر تعیین میگردد در مکاتب دو تایمه معاون آن باید از طرف بعد از ضهر تعیین گردد. همچنان اعضای آن نیز به همین شکل مؤظف شوند.
تعیین مسؤل کمیته ها در برابر شورای استادان مسول بوده از اجراات خویش گزارش دهند.
مسؤلان که در کمیته ها توظیف میشوند بائیست در رشته های مربوط دسترسی داشته و از جمله معلمان با نجربه و با توریته باشند.
جلسات کمیته ها درهر پانزده روز بخاطر بهبود کار دایر گردیده و موضوعات ثبت کتاب شود.
جلسات ماهوار کمیته ها تحت نظر رئیس شورای معلمان و معاونین ان درختم هر ماه بخاطر رفع پرابلمها دایر گردد. درین جلسات سر معلمین ، امرین دیپارتمنت ها و مسؤل کتابخانه و لابراتوار نیز اشتراک نمایند.
مسولین کمیته های شش گانه در جلسات و شورای واحد علمی و میتودیکی میتوانند اشتراک نمایند به شمول مؤسسات قیم .

وظایف و مکلفیتهای مسؤلین کمیته های 6 گانه
 
ماده (399) کمیته نظم و دسپلین .
سازماندهی کارهای تربیتی با شاگردان که علاقمند بررسی مکتب نیستند غیر حاضری زیاد دارند و چریان درس را اخلال مینماید و مسایل درسی را نمی اورند در مقابل معلمین و شاگردان بر خورد خوب ندارند مقررات مکتب را رعایت نمیکنند در مقابل و سایل مکتب بی اعتنائی میکنند نگرانهای صنوف و معلمین درمورد شاگردان که عملکرد و منفی دارند کار تربیتی مسؤلان پیش ببرند.
توجه جدی بخاطر تامین نظم و دسپلین در جریان ساحات در سی و تفریح و وظایف انضباطی شاگردان صورت گیرد.
سازماندهی سیرهای علمی به ارتباط پروگرام درسی به مشوره امر مکتب .
ماده (400) جلب همکاری کارمندان و شاگردان در رعایت نظافت ، سرسبزی حفظ و نگهدارشت مکتب جلب توجه مسولین در تامین حفظ الصحه محیطی .
جلب کمک مراجع مربوط در ترمیم ، تجهزاکمال سامان و وسایل مکتب .
ماد ه (401) کمیته تماس با اولیای شاگردان .
تامین ارتباط بین فامیل ها و مکتب همکاری در جهت تعمیم دانش پیداگوژیکی انها در صورت ضرورت از اولیای شاگردان در تدویر جلسات شورای معلمین دعوت بعمل اید. اولیای شاگردان در حین تدویر محافل ادبی ، سپورتی ، هنری ، نمایشگاه های کادرهای عملی و درسی شاگردان دعوت سوند . مسؤل کمیته والدین در صنف نگران بوده که میتواند عندالموقع باساس ضرورت با فامیل ها داخل تماس شوند.
جلسات عمومی اولیای شاگردان در امتحان چهارونیم ماهه دایر گردد.
هئیات رهبری مکاتب مسؤل ازائیه صحبت های مفید پیرامون مکلفیت مشترک خانواده و مکاتب میباشد .
ماده (402) کمیته ورزشی و سپورتی :
ایجاد کمیته های سپورتی شامل تیم های مختلف در مکاتب ، همکاری با معلمین اصول صنفی در تدریس مضمون تربیت بدنی سازماندهی کارهای تشویقی به منظور جلب و علاقمندی شاگردان به تبیت بدنی ، سهم گیری فعال در ترمیم و تجهزمیدان های سپورتی ، تهیه وسایل ورزشی و جلب کمک مراجع مربوط .
ماده (403) کمیته امور فرهنگی : تدویر محافل فرهنگی و هنری جشنواره ها ، نمایشات تمثیلی و غلمهای تربیوی ، ایجاد نمایشگاه های اثار هنری شاگردان ، اشتراک گروپهای هنری مکاتب در تدویر فستیوالها ، سازماندهی کانکورها، تدویر روز های ادبیات جوانان و کودکان ، خواندن شعر ، مقاله و داستان ، تجلیل از روز های ملی و بین المللی .
ماده (404) کمیته امور تعلیمی و تربیوی :
سازماندهی درسهای مشورتی ، آزاد ، نمونوی  و میتودیکی بین معلمان (داخل پروگرام و جریان ساعت درسی مسابقات درسی بین شاگردان صنوف همکاری لازم در بهبود کار امرین ، دیپارتمنت ها ، کمک باشاگردان نیازمند، معلم ، تشویق شاگردان برازنده و ممتاز ، سازماندهی سیرهای علمی به ارتباط پروگرام درسی به مشوره امر مکتب .
 
احکام نهائی

ماده (405) رهبری و کنترول کمیته های نظم و دسپلین ، امور فرهنگی ، حفظ و مراقبت ، امور ورزشی و سپورتی ، تماس با اولیای شاگردان را معاون تدریسی به عهده داشته و نزد شورای پیداگوژی از چگونگی فعالیت خویش مسولیت دارند .
ماده (406) ادارات مکاتب مکلف اند تقسیم اوقات ساعات درسی مسؤلین کمیته را طوری عیار سازند که تدویر جلسات شان مانع ساعات درسی نگردد.
این لایحه دارای دوازده فصل و{ 406} ماده بوده و بتاریخ         /       /      13  از طرف هئیات رهبری وزارت معارف تصویب گردیده است .
کمیسیون تجدید نظر مسوده لایحه مکاتب ابتدائی

1-    محترم محمد یوسف " نیازی" مشاور وزارت معارف .
 
2-    محترم سکندر " قیام " مشاور وزارت معارف .

3-    محترم محمد رستم " فقیرزاده " رئیس تدریسات ابتدائی .

4-    محترم غلام محی الدین " حمزه خیل " عضو عملی و مسلکی ریاست تدریسات ابتدائی .

5-    محترم محفوظ " بامیک " عضو علمی و مسلکی ریاست تدریسات ابتدائی .

6-    محترم عبدالجلیل " سمسور " عضو علمی و مسلکی ریاست تدریسات ابتدائی .

خطاط : محمد صابر " انکسار" کارمند ریاست تدریسات ابتدائی .

طرح و دیزاین کمپیوتری : سید حشمت " سیفی " عضو ریاست دفتر مقام وزارت معارف .
ملاحظه شد
منظور است